Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 241

Contributors:

P.241
واز آن باريكتر وبا رطوبت چسبنده وگلش سفيد وما بين گل ثمرش ميرويد شبيه بتخم مورد مايل باستداره وبعد از رسيدن سرخ مىشود وپوست أو صلب وسياه ومغز أو سفيد وجر مداثق ودرمانه نيز مانند در سيم گرم وخشك وبرگ وتخم أو مستعملست يك درهم أو با حريرها مسهل قوى بلغم واقسام كرم ومانع صعود بخارات بدماغ وطلاى كوبيدهء أو بر بدن باعث ادرار عرق بسيار ومطبوخ أو با زفت جهة جرب وقوبا وبرص بغايت مؤثر وزياد أو كشنده ومورث سحج وحكه عظيم وورم حار وبرگ أو در افعال مثل تخم أو ودر سكره خيسانيدهء أو جهة استسقا بغايت مفيد وبا طبيخ باقلى وعدس مسهل برفق وحمول أو قاتل چنين ومخرج آن ومسخن فرج ومشوق جماع وملذذ آن ورافع رطوبت فرج ومعين حمل وقدر شربتش در مطبوخات تا سه درهم وبايد با روغن بادام وصمغ عربى استعمال نمود ودر هواي بسيار سرد وبسيار كرم وضعيف الأبدان جايز نيست وقسم ديگر أو در مصر كثير الوجود ومنبتش كنار آبها وريگزارها ونباتش بقدر دو شبر وچترى وبرگش مانند برگ ابهل ودر پهلوى هم وگلش زرد وباريك وتخمش مايل به سفيدى وبقدر تخم انجره در سيم گرم وخشك وبرگ خيسانيدهء أو در سركه با عسل وروغن بادام مسهل اقسام كرم وماء اصفر وبلغم خام وضماد أو منقى زخمهاى كهنه ورافع گوشت زياد ودر ساير افعال مثل أول تاست مشك سوسن است مثلث العجم زعرور است مثلث آب انگور است كه دو ثلث أو بسوزد ويك ثلث أو بماند منافع أو قريب بخمر ومولد خون صالح ومقوى هاضمه وموافق صاحب آبله وحصبه وذات بجنب وذات الصدر ومقوى باه مبرودين واكثار أو مضر محرورين است مج بفتح ماش است مجنن قسمي از عنب الثعلب است مجرى بر أو بلام اسم هندى سمك است مجئيت بهندى فوه است محبرى بهندى افسنتين است مجنج به فارسي گل خوش نظر نامند نوعي از رياحين ودر دويم سرد وخشك وقابض ورافع اسهال وسيلان خون وجهة زخمهاى تازه وعصارهء أو جهة كرم گوش وقرحه ودرد آن نافعست محموده سقمونياست محلب درخت حب المحلب است وگذشت محروث بنج انجدانست واعم از بيخ كوله پركه انجدان سفيد است واز بيخ كماه كه انجدان سياه باشد محاجم بلغة ندلس مخلصه است مح زردهء تخم مرغ است مخلصه اسم نباتيست كه استعمال أو خلاصي از سم هوام ميدهد ولهذا باين اسم ناميده اند واو بحسب أماكن مختلف الشكل مىباشد ونا هفت قسم أو را مشاهده نموده اند ومجموع أو با تلخى وكل همه أنواع با كجى ومنكوس وشبيه بجمجمه ميباشند وبعضيرا شاخهاى بيساق وبرگ مانند برگ كرفس واز آن نرم تر تا آخر آن مشقق وچندانكه شاخ أو دراز گردد وبرگ أو ريزه تر مىشود تا بحد برگ كتان وگلش كبود ومنكوس وبعضى گلش ما بين كبودى وسرخى وقسميرا برگ ريزه وگلش سفيد وبا زردى وبا اندكى سياهى وأين قسم را راس الهدهد نامند وقسمى ساقدار بقدر دو شبر تا سه شبر باريك ومستدير وبيشاخ وبرگ وگلش شبيه صورت عقرب كبود نيم رنگ وقسميرا ساق مربع وبرگ مدور ومشقق به برگ باد رنجبويه وقسمى كم برگ شاخهاى أو صلب وا غير وبر آن قبة زعنبى بنفش شبيه ببابونه اما در دو رقبه مثل بابونه أو راق ريزه ندارد ودر بلاد شام كثير الوجود است وبهترين أو قسم أول وآنچه در أراضي صلب بي آب رويد قوتش تا بيست سال باقيست در أول سيم كرم وخشك وشرب أو قبل از سم وبدن از آن رافع ضرر آنست ودر نفع قولنجهاى صعب عجيب الفعل جهة تحليل أخلاط لزجه وكمر ومفاصل وورك وتقوية معده وجگر وسپرز واعصاب مفيد وقدر شربتش يك مثقال است وچون در أول تحويل آفتاب بحمل سه وروز از تخم أو بقدر يك مثقال بنوشند در آنسال هيچ سمى ضرر نميرساند وعرق مخلصه محلل وملطف ورافع قولنج ريحى ومقوى اعضاى رئيسه وموافق مبرودين است وبعضى در زيرماق فاروق قايم مقام خمر دانسته‌اند مخ مغز استخوانرا نامند كرم ونر وملين وكثير الغذاء ومسمن واكثار أو مفسد اشتها ومورث غثيان ومصلحش صعتره دار چينى ودر محرورين ترشيها است وطلاى أو جهة صلاهت عصب وتر وعضل وشقاق نافع وبهترين أو مغز ساق وقويترين أو در اطليه از كاو است مخيض به فارسي دوغ نامند وبتركى إيران وبهترين أو تازه ايست كه دهنية أو را بالتمام كرفته باشند در دويم سرد ورطوبت در أو غالب بر يبوست ومسكن غليان وخون ومحرك باه محرورين ومشهى ومسمى ومطفى حدة سموماة حاره وجهة تب دق وتشنگى ومعدهء حار والتهاب جگر وبا خبث الحديد واطريفل جهة تقوية معده وداغ كردهء أو با سنگ وآهن تفته جهة اسهال دموى وصفرا وى خصوصا با طراثيت وقوابض ومطبوخ أو با بريح وآرد جو بو داده بهترين اغذيه صاحبان اسهال حار وجهة تسمين ودر تب دق با نان خشك از ربع رطل تا نيم رطل بايد واو ودردق نانرا زيادة از ده مثقال جايز ندانسته‌اند وچون تخم خرفه را كوبيده با دوغ تسقيه تا سه مرتبه كرده وخشك نموده باشند شرب اندكى از آن رفع تشنگى وخواهش آب تا چند روز مىكند واز اسرار مرتاضين اوست ودوغ در تبهاى خلطى متعفن ميكردد واصلاح آن قى وشرب سكنجبين سفر جلى است وچون در معدهء ارو ترش شود مورث دوار وغشى كردد واصلاح أو باقلا قلى وجوار شاتست مخاط الشيطان چيزيست كه با بعضي أحجار مىباشد ودرآتش نميسوزد وضماد أو در تحليل وردع أو رام حاره وبارده قوى الأثر است مخلص الأكبر اسم معجونيست كه بيونانى سوطيرا نامند مخيطا ومخاطه اسم عربى سپستانست مداد به فارسي مركب نامند وعمل واقسام أو در ودستورات مذكور است ومراد اطبا