Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 238

Contributors:

P.238
مكر قدر بسيار قايل وآن برندهء گوشت زياد زخمها ومنقى ومجفف آن ونطول أو جهة درد وعصب وفالج وحقه أو جهة قرحهء امعأ نافع وشرب بسيار صاف أو بقدر نيم مثقال جالى معده وقصبهء ريه وحابس قى وغثيان واسهال رطوبى ومخشن ومصلح أو روغن بادام است ونيم وقيهء آن جهة خون حامد خصوصا به سبب ضربه وسقطه در شكم منجمد شده باشد وجهة رفع سميت كزيدن رتيلا مفيد است ماليقراطن اسم يوناني مالي بمعنى عسل وقراطن آبست وماء القراطن كه مستعمل اطباست محرف اوست وآن عبارتست از ماء العسل كه دو جزو آب باران ويا آب صاف را با يكچز وعسل بجوشانند تا ثلث بماند ملين طبع ورافع قى وادية ادويهء قتاله وقراقر شكم ومقوى اعضاى بارده ومعده وجالى ومنضج بلغم غليظه ومقوى اشتها ومدر بول وحيض ورافع ضعفي كه از جماع باشد ومضراو رام حارهء احشا وصفراوى مزاج ومصلحش رب ميوهاى ترش وقدر شربتش تا سى مثقال است ما الحمية آبيست كه از بلاد هند وچين آرند غليظ وسياه وبدبوى وگويند از نوعي ما هي حاصل مىشود در سيم كرم وخشك وطلاثى أو رافع وقروح وآثار حكه وجرب وجوشش لثه وشرب ربع در هم أو جاتبر شكستگى اعضاست در يكروز وبه دستور در التيام عصب وعروق پاره شده بيعديلست مالون بناء ثبتاة فوقانى اسم آبيست كه از ما هي نمسكود ترشح كند وبه عربى ماء النون نامند گرم وخشك وحقنه أو جهة أخلاط غليظه وورك وعرق النسا وقروح امعأ وطلاى أو جهة ثقيه جراحات كهنه مفيد است ماست اسم فارسي لبن الحامض است ما هو دانه اسم فارسي دانهء نباتيست شيردار وحب الملوك نامند وغير حب السلاطين مسمى بدند است ساقش قريب بزرعى وبسطبرى انگشتى وبرگهاى ساق أو دراز شبيه به برگ بادام وبرگ شعبهاى أو ريزه مايل بتدوير وشبيه به برگ زر اوند طويل وگلش زرد وثمرش در غلافى مخروطى شبيه بخيار كبر ودر جوف آن سه دانه متفرق از هم وهر يك را غلاقى ديگر واز گرسنه بزرگتر وپوست أو أغير مايل بسرخى وباطنش سفيد وشيرين وچرب وبيخ أو باريك وشير أو در سيم گرم وخشك وبرگ ودانه أو در آخر دويم وقوتش تا دو سال باقيست وگويند از هند وعراق خيزد وآب مطبوخ برگ أو با خروس بالدار مسهل ومحلل قولنج ورافع درد مفاصل ونقرس وعرق النسا وبلع نمودن دانهء أو مسهل وشرب كوبيدهء أو در اسهال قويتر ومخرج بلغم غليظ ومحترق وبلغم خام ومواد سودا وى ومضر ريه ومعده ومصلحش انيسون ومضر سفل ومصلح أو كثيرا وقدر شربت از حب أو از سه عدد تا شش عدد واز برگش تا دو درهم وشرب آب سرد معين فعل اوست وبالفعل بجاى ما هو دانه حب حب السلاطين مستعملست واو مفقود الوجود است ماهيز هرج فارسيست وبه عربى اسم السمك نامند وقسمى از قلومس است وبتركى سقر قوبروقى گويند گياهيست شيردار وبرگش مفروش بر زمين وساقش زيادة بزرعى وگلش زرد ودر آخر ساق از جوانب أو رسته بهيئة سرد وپوست ساق أو مايل بزردى وبا اندك حدت واو مستعملست چون أو را كوبيده در آب اندازند ما هي بيحس كردد وبر روى آب آمده ميميرد ودر سيم گرم وخشك ومسهل قوى اقسام بلغم مطبوخ تا سه درهم ومضر امعا ومصلحش كثيرا ونشاسته وانيسونست مازريون معرب از مازريتون فارسيست وبيونانى خاملا نامند نباتش بقدر درخت سماق وشيردار وبرگش شبيه به برگ زيتون وباريكتر وقسميرا برگ باريك ورقيق مايل به سفيدى وبزرگ وقسميرا برگ مايل بزردى وكوچك وضخيم وقسمى سياه لون وشير همه أو در چهارم كرم وخشك وساير اجزا در سيم وزبونترين أو سياه وغير مستعمل است وسفيد أو بهتر از زرد وبرگش مسهل قوى ماء اصفر واقسام كرم ومواد سوداوى وبلغمى ورافع استسقاى زقى ولحمى ويرقان وضعف كرده وطلاى أو جهة بهق وبرص وبا عصل جهة ثقيهء چرك زخمها ورفع خشكريشه ء آن وبا موم وروغن جهة جرب متقرح وبا سركه جهة ورم سپرز مفيد ومضر محرورين وأطفال وضعيف البنية ودو درهم غير مدبرا وكشنده وبدون تدبير ومصلح بغاية مضر جگر ومقيى ومورث غم وكرب وقدر شربتش با مصلحات از شش قيراط تا نيمدرهم وشير گياه أو محرق واكال وكشنده وضاد أو در بهق وبرمن جايز است وطريق تدبير آنست كه برگ قسم كبير أو را دو شبانه روز در سركه بخيسانند وسه بار سركه را تغيير دهند پس شسته خشك كنند ونيمكوب كرده با روغن بادام چرب نموده در اسهال مواد سوداوى وبلغمى تربد وافثيمون وهليله زرد وگلسرخ ورب سوس وزيره ونمك هندى ودر اسهال ماء اصفر ايرسا وتوبال النحاس واسارون وعصارهء غافث وافسنتين وسنبل ومصطكى وأمثال آن اضافه نمايند وشرب أو با آب عنب الثعلب وآب رازيانه وخيار شنبر أولى است واگر يكوقيهء آن را در سه رطل آب بجوشانند تا بثلث رسد وآب صاف أو را با يكوقيه روغن بادام شيرين بجوشانند تا روغن بماند واز آن روغن از يك مثقال تا سه مثقال بنوشند بيغايله است ماميثا اسم نبطي نباتيست شبيه بخشخاش بحرى ممعروف بخشخاش مقرن برگش مايل به سفيدى وبازوايد مثل أره وبا زغب وبا رطوبة چسبنده وگلش زرد مانند خشخاش ساحلى مقرن وثقيل الرايحه وتخمش بقدر كنجد وسياه وثمرش مانند خشخاش مقرن وبيغلاف منحنى مىباشد بخلاف خشخاش بحرى وشاخهاى خشخاش ساحلى در زمستان ميريزد ودر بهار عود مىكند بخلاف ما ميثا كه اثرى از أو ظاهر نميماند ودر سرطان مىرسد وآن را كوبيده قرص ميسازند بهئيته بلوطى موقوتش تا هفت سال باقيست در دويم سرد وخشك وبهترين أو زرد مايل بسياهى قوى الرايحه با تلخيست كه چون در آب حل كنند زرد باشد رادع وقابض