Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 224

Contributors:

P.224
مأكول آنست وفطر مخصوص أنواع غير مأكوله وهر يك مذكور شد كمافيطوس معرب از طامانيطس يونانيست كه بمعنى صنوبر الأرض باشد نباتيست وز بوشبيه بصنود ودر طعم تلخ وبا اندك قبض وتندى وساقش بلند نمىشود وبرگش در پيچيدگى وتراكم وپرى از رطوبت شبيه است بحي العالم صغير كه به فارسي هميشه بهار نامند برگش از آن ريزه تر وبا زغب ورطوبيت چسبنده وشاخهاى أو مايل بسرخى وگلش زرد وباريك وتخمش از تخم كرفس كوچكتر وبيخش سفيد واز ماه نيسان تا سرطان استمرار دارد قوتش تا ده سال باقيست ومؤلف اختيارات تصريح نموده كه گلشن بنفش وبرگش شبيه بصعتر است ودر شيراز ماش دارو نامند وظاهر اين كلام نيز از جملهء اشتباهات أو باشد در دويم كرم ودر سيم خشك ومستعمل از أو برگ وشكوفه وتخم اوست ومفتح سدد ومدر بول وحيض ومنقى وجالى اعضاى باطني ومسهل بلغم غليظ وجهة استسقا ويرقان ودرد مفاصل ونقرس وعرق النسا وتحليل رياح مفيد وبا اتو بال النحاس وراتيانج مسهل عظيم زرداب ومنقى رحم وساير اعضاست ومداومت أو با آب باران وعسل شهدا رافع عرق النسا ودرد مگر وضماد أو جهة اند مال جراحات وصلابت پستان وبا عسل جهة نمله ساعيه نافع ومضر ريه ومصلحش انيسون وقدر شربتش از دو درهم تا سه درهم وبدلش بوزن أو سبسالوس ونصف أو سليخه است وبايد در هواي گرم ودر مزاج أطفال ومحرورين استعمال نكنند كماذر يوس معرب از خاما در يوس است كه بمعنى بلوط الأرض باشد نباتيست طولش قريب بقدر شبرى وبرگش ريزه ودر شكل ريزه ودر شكل ورنگ وتشقق شبيه به برگ بلوط وطعم أو تلخ وبا اندك تندى وگلشن بنفش وريزه ومنبت أو سنگلاخها وتخمش ريزه تر از انيسون وبا حدت ودر تموز يافت مىشود وقوتش تا هفت سال باقيست وابن أبي خالد افريقى در كتاب اعتماد تصريح نموده كه كما ذر يوست بيخ درختيست شبيه ببلوط در أول دويم گرم ودر آخر آن خشك ومدر بول وحيض ورافع امراض سپرز وسرفهء مزمن وقاطع أخلاط غليظه ودر ساير افعال مانند كما فيطوس وجهة عسر بول ويرقان وشكاف عضل واخراج جنين واستسقا وطبيخ چهاردهم أو با سه درهم روغن زيتون ويكرطل آب كه ثبث رسد چند روز مداومت كنند جهة سنگ كرده ومثانه مجرب دانسته‌اند وسه درهم مسحوق أو با جلاب با عسل در چند روز دفع درد سينه وبرودت نواحي أو مىكند وضماد أو با عسل جهة قروح مزمنه واكتحال أو با شراب جهة غرب وبا سركه جهة ورم سپرز مفيد وروغنى كه آن تازهء أو را با آب طبيخ با از گل أو ترتيب داده باشند جهة رفع برودت بدن ورياح مؤثر وشراب أو كه در هر يكرطل آب انگور دو مثقال از أو ريخته باشند ويا يك مثقال ونيم أو را يكرطل خمر كرده ومدتى گذاشته باشند جهة تشنج ويرقان ونفخ رحم وفساد واخلاط واصلاح مزاج فاسد وبدى هضم وابتداى استسقا نافع است وقدر شربتش تا سه درهمست ودر مطبوخ تا هفت درهم ومضر امعا كرده است ومصلحش كثيرا وبدلش مثل أو سيساليوس وربع أو سليخه ونزد بعضي غافت وسليخه كمون معرب از خامون يونانيست وبه فارسي ريزه نامند برى وبستانى مىباشد وهر يكرا أصناف مختلفه است وسياه برى أو بستانيرا كنون كرمانى وزرد را فارسي وشامى ومفيد را نبطي نامند واجز زيرهء سبز است ودر أكثر مكان مىباشد وبرى هر صنفى قويتر از بستاني وصنفى از برى سياه وشبيه بشونيز وقوى الحرارة واز مطلق كمون مراد كرمانى است وبيونانى أو أو را باسيلفون نامند نو بمعنى ملوكيست وبهترين اقسام كرمانى برى وزبونترين سفيد بستاني است وقوتش تا هفت سال باقي ميماند ونبات أو را رازيانه كوچكتر وبرگش مسند ير وقبان مانند شبت است ودر أول سيم كرم وخشك وبسيار ملطف ومدر بول وشير وعرق وحابس طبع وحيض ترياق سموم هوام ومحلل رياح ونفخ وهاضم ومحرك آروغ وملطف لحوم غليظه وجهة عسر نفس ومغص ريحى ورفع خواهش گل وأمثال أو وفواق رطوبى وورم ريحى سپرز وبو دادهء أو جهة اسهال وطوبى نافع وبسركه پروردهء أو كه بعد از آن برشته باشند قوى القبض ودر رفع رطوبات معده قوى الأثر است وحقنه وطبيخ أو محلل نفخ وفرزجه أو با روغن زيتون قاطع حيض ومضمضهء طبيخ أو مسكن درد دندان ونزلات خصوصا باصعتر وقطور أو جهة قرحهء چشم وجرب وبا سفيدهء تخم مرغ جهة رمد حار وطلاى أو جالى بشره وآب افشردهء أو جهة طرفه وبا نمك جهة سبل وناخنه وسعوط أو با سركه جخهة رعاف وضماد أو با روغن زيتون جهة ورم سپرز وبا آرد باقلى جهة ساير أو رام نافع ومضر ريه ومصلحش سركه وقدر شربتش ودو درهم وبدل كرمانى ساير اقسام أو وبدل كمون شامي كرد يا وتخم كند ناست ومداومت جرم وعرق أو مورث لاغرى وزردى رخسار است وچون آب زيره را بر بدن مولود در حين ولادت بمالند بالخاصية در مدت العمر منع تولد قمل مىكند واز مجربات دانسته‌اند وقسم بنطى أو كه به فارسي زيره سبز گويند ملين طبع است ونوع برى كه شما به بشونيز است جهة گزيدن هوام وتقصير البول أو اخراج سنگ مثانه وخون منجمد آن بيعديل وخصوصا چون با آب كرفس بستاني بنوشند وبا سركه جهة فواق وكرم معده وضماد أو با روغن زيتون وعسل رافع رنگ خون مردهء تحت جلد است وجهة ورم حار أنثيان مفيد كموم حبشي قسمي از كمون بريست شبيه بشونيزه ومذكور شد كمون حلوانيسونست كمون رومى وارمنى كرو ياست كمون اسود زيره كرمانى است ودر بعضي بلاد شونيز را باين اسم نامند كمون هندى شونيز است كمون نبطي ريزهء سبز است كماليون ماذريونست كمكام صمغ ضرر يمنى است وبه فارسي حسن لبه گويند وحصى لبان مذكور شد كماه مليمى گويد بلغة سريانى باد آورد است وبه فارسي
تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 224 | محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )