Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 223

Contributors:

P.223
تا سفيد شود وبهترين معدنى انست كه سنگ وخام وسنگ ريزهاى صلب را بعمل آورند آب نديدهء أو در آخر أول كرم ودر آخر دويم خشك وتا بيست روز قوى القوه است وبا حدة ومقرح ومحرق جلد وآبديدهء قسم حجري آن را تا سه روز قوة احراق باقيست وبعد از آن مسخن مىباشد ومويرا درنده بعيد مىبرد وزرنيخ در بردن موى مقوى فعل آهك است وثقل عصفر وبرگ شفتالو رافع بوى اوست وروغن گلسرخ وآرد عدس وتونياى مغسول وگلسرخ سائيده رافع جراحت نوره است واهك شسته مايل اعتدال وقاطع نزف الدم ومكرر نفوخ كردن وفتيله را به سفيدى تخم مرغ وبا پيه خوك جهة گشودن دمل وورم صلب وروغن زيتون كه در آن آهگ جوشانيده باشند جهة منع نزلات وبرودت هر عضوى مفيد است وكلس البيض در حيس خون جراحات قويتر وجهة جرب وحكه ورويانيدن گوشت زخمها وجبر كسر اعضأ مجربست وفرزجهء أو قاطع خون حيض است وگويند چون أو را با مثل أو نمك وربع آن طرطير سايئده بأنه مثقال سركه تسقيه كرده پس تقطير كنند مقطر مذكور كبريت را سفيد مىكند وسيماب را منعقد مىسازد وخوردن آهك كشنده است بدرد معده وعسر بول وغشى واسهال وموى وآبى كه در آن اهك را مكرر ريخته باشند هر چه آن طبخ نمايند كشنده است در اندك زماني واز اسرار مكنومه است كلح لغة سريانيست وبغدادى گويد كه نزد أهل مغرب نباتيست برگش شبيه به برگ درخت سيب وقابض ورافع نزف الدم واسهال دموى وجهة گزيدن أفعى وسعوط آن جهة رعاف مفيد وتخمش بسيار كرم ومدر عرق ورافع مغص است واز قول وظاهر مىشود كه اندرو طاليس باشد ودر آنجا تصريح نموده كه مانند اشنان بي برگ است ودر اينجا بيان نموده كه برگش مثل برگ سيب است وبلغة مصر كلح عبارت از أشق است كليانى اسم أشق است كلموح راسن است كليكان كشنج است كليكارون جرجير است كلاغ سفيد وكلاغ پلسه اسم فارسي غراب ابفع است كلاغ سياه اسم فارسي غراب كبير است وغراب الزرع است كليم شو اسم فارسي آذر بو است كل عقرب باصفهانى اسم سطاريونست كل عاشقان بلغة خراسان زرين درخت است وبلغة تبريزى حماحم است كلاچيك بلغة تنكابن ودع است كل كافشه بلغة أصفهان احريض است كل مشكى اسم فارسي نسرين است كل آفتاب برست اسم فارسي اذر بونست گلنار اسم فارسي جلنار است كل كندم اسم فارسي جوز خيدم است گل سنگ اسم فارسي خزاز الضخر است رگل بكسر كاف اسم فارسي طين است كل بخاران طين الأحمر است كل خوردنى طين المأكول است كل حنا بضم أول اسم فارسي فاغيه است كل زحوش نطنر اسم فارسي مجنج است كلسرخ ورد احمر است كل رعنا ورد الحماقست كل قرنفل اسم فارسي زهره است كلم اسم فارسي كرنب است وكلم رومير اقنپط نامند كلنگ اسم فارسي كركيست كلاب ماء الورد است كليك اسم ديلمى دليك است كلا كلا اسم ديلمى لوف الكبير است كلاونجى اسم هندى شونيز است كلنده اسم هندى بطبخ زقيست كلى اسم هندى بسد است كلچرى اسم هندى خبازيست كليخا اسم هندى كندر است كليخن اسم هندى خولنجان است كلهى اسم هندى حب القلت است كلكونه به فارسي سرخى نامند واز سفيد أب ولك ترتيب ميدهند وبجهة صفاى بشره وسرخى رخسار مستعمل نانست كليس بلغة مازندرانى جريست كما شير صمغ كرفس كوهيست شبيه بجاو شير وگويند اسم هندى جاو شير است در آخر سيم كرم وخشك ومدر بول وحيض ومسقط جنين ومحلل صلابات ومسهل زرداب ورافع استسقاى زقى ولحمى وقدر شربتش از يكدانگ تا نيمدرهم ومصلحش كثير است كمثرى به فارسي امرود گويند بستاني وبرى مىباشد وبستانى أو ترش وشيرين واقسام است وبهترين أو امرود چينى ونطنزيست وچينى مخصوص بلاد دامغان وممدوح شيخ الرئيس است ونطنرى در أكثر بلاد رى ونطنز موجود است وبهترين أمرد وبلاد آذربايجان ملچيست وامرود شيرين معتدل مايل بحرارة ودر دوم تر وحابس نحارات ومفرح ومقوى معده وهاضمه ودل ورافع تشنگى وخفقان ونزلات وسوزش مثانه وملين طبع وبا قوة قابضه بعد از ملين ومعدل خون ومرطب دماغ وجهة رفع سميت فطر مفيد ومولد نفخ وقولنج ومصلح أو زنجبيل مربى ورازيانه است وبهترين اقسام امرود ترش لطيف آبدار رسيدهء اوست در أول سرد ودر دويم خشك وقابض ومقوى جگر ومعده ومشهى ومسكن حرارة خون وغليان صفرا ورافع تشنگى وبعد از اطعام مسهل بعصر وقبل از آن قابض ومولد غلط صالح ومسدد خون ومضر مشايخ ومصلحش عسل وجوارشات وكندر است ونارسيده وزمخت آن غليظ ومورث قولنج است ودو مثقال تخم امرود را كشندهء كرم معده دانسته‌اند وشكوفهء أو مقوى دل ومفرح وقاطع نزف الدم واسهال وضماد أو جهة ورم حار چشم نافع وبرگ أو جهة اسهال والتيام جراحات وچوب وبرگ سوختهء أو نايب مناسب توتيا وصمغ أو محلل ومنضج قويست ونوع برى أو قليل الحلاوتست وكوچك وپى آب وبا عفوصت وبسيار قابض ومسدود است وذر ور خشك أو جهة رويانيدن گوشت جراحات ومفوف أو جهة اسهال حار وخاكستر چوب أو فاد زهر فطر وأمثال آن ومضرعصب ومورث قولنج ومصلحش وادويه حاره خوشبو وعسل است ورب امرود قابض طبع ومقوى معده حاره است كماه اسم جنس اقسام قطر وكشنج وقعيل وسمارو غست ونزد بعضي مخصوص نوع