Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 190

Contributors:

P.190
بهم مىرسد وبهترين أو سفيد سبك وزنست كه با اندك ماليدن از هم ريزد وبا طبقات وبزرگ مقدار باشد اين قسم را أنثى نامند وقسم ونرابى طبقات ودر صفات بخلاف أنثى است واستعمال أو جايز نيست وقسم سياه أو از سموم وزر رو سرخ أو قريب بسمومند وشرطست كه بدون كوفتن بر روى پرويزن بمالند تا لطيف أو بگذرد واجزاى سميه أو شبيه بناخن چيده است بماند چه هر گاه كوفته شود اجزاى رويه هم از پرويزن ميگذرد وقوتش تا چهار سال باقيست ومركب القوى درد دويم گرم وخشك وباحلاوت وتندى وتلخى ومسهل بلغم وسود أو صفراى مخلوط بهريك ومحلل نفخ ومقطع مواد غليظ ومفتح سدهء جگر وكرده وپاد زهر گزيدن أفعى وعقرب وبغايت مقوى عصب وجاذب مواد از اقاصى بدن ومقوى دل ومفرح بالعرض ومدر بول ورافع دهن عضل وبا هليلهء كابلى ومصطكى منقى دماغ ورافع شقيقه ودردسر مزمن وبا رب سوس وانيسون جهة درد سينه وسرفه وضيق النفس وأمثال آن وبا آب جهة قطع نزف الدم وبا فا وأينا جهة صرع وبا ريوند چينى جهة امراض جگر ومعده وبه تنهائى جهة ترش شدن طعام در معده ونزلات وبا رازيانه جهة سنگ كرده ومثانه ودرد كمر واحشا وكرده وبا شراب جهة سموم وبا سكنجبين جهة سپرز ويرقان سددى وبا مثل أو اسارون جهة استسقا وبا عسل جهة قولنج وأنواع رياح وبا صبر جهة عرق النسا ومفاصل وتبهاى نوبه ولرز وامراض اعصاب واختناق رحم وقرحهء آن وبا جذ جهة اقسام قولنج وحقتهء أو جهة تبهاى وبائى وقولنجها وغرغرهء أو با مينفج جهة ورم باردهء حلق نافع وداشتن أو با خود مانع گزيدن عقرب واقسام زبون أو مهلك ومورث كرب ومصلح أو در همه أحوال جند است وقدر شربتش تا يك مثقال است وبدلش نصف أو تخم حنظل ونزد بعضي مثل أو تر بد وربع أو زنجبيل ونزد جمعى دو چندان بسفايح است غاليه از مركبات قديمه ومخترع أو جالينوس است واصلى أو مشك وغبر وروغن بان وحسن لبه وعرقهاى خوشبوست كه بحسب أحوال عود ومشك ورامك وموم ولادن وأمثال أو اضافه نمايند ودر دستورات چند قسم أو مذكور است جهة اصلاح حال رحم وتقوية دل ولذت جماع ورفع امراض فرج وفالج ولقوه وحذر وتقوية قوتها وارواح واعضا مؤثر است غازا ياقى اسم تركى گياه آطر بلاست ودر لرستان وكوهستان پاى غازان نامند غاسول رومى ابوقانس است غاسول اشنانست غالى اسم يوناني لبن است غابس بفتح غين وتشديد باء اسم عنب الدب است غالوطى اسم يوناني ترمس است غاغاطى اسم يوناني حجر لحاغيطوس است غاغه فودنج است غابانك شابانج است عنپر ا به فارسي سنجد وبتركى ايكده نامند وبهترين أو بزرگ مقدار شيرينست در أول سرد ودر دويم خشك وقابض وقليل الغذاء موافق امزجهء أطفال ومقوى معهد ومقوى ماسكه ومانع انصباب صفرا بمعده وصعود بخارات بدماغ وجهة قى واسهال صفرا وى وسحج وسيلان رطوبات وسرفهء حاره وصداع نافع ومضر قوهء هاضمه ومصلحش شكر وقدر شربتش تا پنجاه عدد است وشكوفه أو سفيد مايل بزردى وبسيار خوشبو ومحرك باه خصوصا در زنان ودر دويم گرم وخشك ومفتح سده ومحلل رياح ومقوى دل ورافع لرز تبهاى بارده وجهة امراض جگر مثل استسقأ ويرقان وامراض سينه مانند ربو وقرحهء ربه وامراض دماغ ومثل فالج وكزاز نافع ومهراى أو در روغن زيتون جهة مفاصل واسترخاء ودراز كردن موى مجرب وقدر شربتش يك مثقال است وعرق گل سنجد محلل رياح معده ودر جميع افعال مانند جرم آن وازا ضعيفتر است غبار الرحى به فارسي كرد آسيا نامند وسعوط أو جهة قطع رعاف وضمادش جهة منع ريختن مواد بچشم وتقوية اعصاب نافع است غباريه عنب الدبست غبرى درخت سدر خاردارست عذاف نوعي از كلاغست بقدر زاغچه واغبر سياهى غالب ومنقار وپاى أو سرخ نيست بخلاف زاغچه كه سياه ومنقار وپايهاى أو سرخست گرم وخشك وگوشت أو صلب ومولد خلط فاسد ومطبوخ أو با شبت جهة رياح تهيگاه ودرد زانو نافع وزبل وزهرهء أو جالى وشد ورافع آثار ومقوى باصره است غراب اسم جنس گلاغ است وابلق أو را غراب ابقع وسياه وبزرگ اوكه موسوم بغراب اسود است بتركى قوز قون گويند وسياه كوچك اوكه در گشت زارها بسيار مىباشد مسمى بغراب الزرع وبه فارسي كلاغ سياه نامند وآنچه از كلاغ الزرع كوچكتر ومنقار وپاهاى أو سرخست به فارسي زغن وزاغچه گويند وغير غدافست ودر خواص مانند غراب الزرع واز صنف اوست وكلاغ سفيد كه ابقع باشد در دويم كرم وخشك وخوردن أو در قطع باه مجرب دانسته‌اند وتعليق چشم أو مورث بيخوابى واجتناب خوردن گوشت أو بغايت أولى است وزاغ بغايت روى الغذا در سيم كرم وخشك ودر خواص مثل غداف وجلوس در طبيخ أو جهة رياح مفيد است وچون زنده أو را در ظرفى گذاشته بابرادهء حديد وترشيها مثل سرك وآب ترنج چهلروز در سرگين است أسب دفن كنند تا حل شود جهة خضاب مجرب دانسته‌اند وگويند تا مدتي مديد رنگ أو تغيير نمىكند ودر تغيير رنگ وضح ورويانيدن موى مجربست وكلاغ سياه وزاغچه در أول گرم وخشك ومولد خون صالح ومحرك باه ومضر محرورين ومصلحش سركه است وزهرهء اقسام كلاغ جهة بياض چشم وناخنه وزبل آن جهة برص