Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 193

Contributors:

P.193
از فاشر أو ضماد وبرگش جهة زخمهاى حيوان والتواى عصب نافعست فالچيقن لغة يوناني وبمعنى وداء الرتيلاست از يك بيخ نبات أو دو سه شاخ ميرويد ودر بعضي مكان متفرق ودر بعضي مجتمع ميباشند وبرگش باريك وگلش سفيد وشبيه بسوسن واز آن كوچكتر وتخمش سياه وشبيه بنصف عدسى واز آن باريكتر وبيخش كوچك وباريك وزرد وبعده از خشكى سفيد مىشود ودر سيم گرم وخشك وبرگ وتخم وگل أو جهة گزيدن رتيلا وعقرب ورفع مغص سريع الأثر است فايند در سكر مذكور شد ودر فايند سنجرى وخزاينى اختلاف كرده اند وگويند معمول از شكره وآرد جو خزائيست وبى آرد جو سنجرى وآن منسوب بسجستان واز ترنجى صاف ترتيب ميدهند وگويند منسوب بشجر نصبم شين وجزم حاى مهمله است كه بلدي از عمانست در حرارة معتدل وبا رطوبت وملين طبع وجهة سينه وسرفه مفيد است فافير بلغة مصرى قسمي از برويست كه از أو كاغذ ميسازند فاخته مرغيست خاكسترى رنگ وطوق دار غريب بكبوتر در آخر دويم كرم وخشك ومهراى أو جهة فالج ورعشه وامراض عصبانى ورياح غليظه وتفتيح سدد نافع ومورث بيخوابى وكباب أو دير هضم مصلحش شكر وروغنها وسركه است وقطور خون كرم أو جهة بياض چشم مؤثر وزبل أو جهة گلف وبا سركه جهة تحليل ونضج أو رام مفيد است فاسى تخميست سرخ وخميده وتلخ وغلاف أو مثل غلاف حزنوب وبرگش مثل برگ نخود ودر ميان گندم وجو ميرويد وبيونانى اندر وصارون نامند در أول كرم ونر ولطيف وقابض ومفتح سدهء احشا وجهة درد مفاصل وعسر النفس وسپرز نافع وفرزجهء أو با عسل مانع حمل وشرب جوشانيدهء أو در روغن زيتون كشندهء كرم معده است وقدر شربتش دو درهم است فارغه فاغره است فافور اسم عربى برنجاسف است فارلوخيا بلغة يوناني بمعنى حشيشة الدخس است فاغيه بغين مفجمه شكوفهء حناست ودر آنجا مذكور شد وأين اسم شامل جميع شكوفهاست وبعين مهمله بيخ أو سبيد است فالخبيطس وفالابخقون فالبخيقن است فارسيا اسم يوناني جوز است فانافس اسفيوس اسم يوناني وقوى كبير است فانافس حمر ونيون ذو فرأى كوچك است فالاهس فاسى است فارا سامى اندر وطومست فاغيس مرز نجوش است فارس الماء صطر اطيقوس است فابش اليوناني باقلى است فابش نبطي جامسه است فاريقا بلغة يوناني حلبه است فافبش اسم يوناني بطبيخ است فافروس اسم يوناني برديست فاسطره اسم يوناني جند است وبتاء منقوطه نيز آمده است فاخشه جند بيدستر است فانافس ابراقليون انبات جاو شير است فاغوش شيطرج هنديست فالرغوس تقلق است فاو اسم هندى جنطياناست فتابل الرهبان نباتيست بقدر زرعى وتيرة رنگ مايل به سفيدى وبرگش مانند برگ حنا وكوچكتر از آن وگلش زرد ومجتمع وتخمش مانند تخم تره تيزك وبيخش خوشبو ومنتبش كنار دريا ورود خانها وريگ زارهاست در آخر دويم كرم وخشك وبغايت مقوى باه ورافع زكام وعسر النفس وسرفه وربو ورياح غليظه وضماد أو محلل صلابات ورافع مفاصل ونقرس وعرق النسا وورم أنثيان وفسخ عصب ومرباى بيخ أو انفع از زنجبيل وهاضم ومسخن معده وكرده ومثانه ومدر بول ومحرك باه ومحلل مواد بارده است فتيله به فارسي شافه نامند جهة تليين طبيع وجذب مواد از أعالي بدن مستعمل است ودر جمعى كه قوهء مسهل نداشته باشند بدل حقنه واقسام أو در دستورات مذكور است فتيت نان خشك است كه بسيار نسائيده باشند ومستعمل أو از نان گندم است قليل الغذا ومجفف رطوبت معده وسودا ودير هضم ومضر احشا وكهنه أو بسيار زبونتر ومورث ومسدد ومصلحش شكر است فتاطه سبنياست فجل به فارسي ترب نامند برى ونسانى وشامى آنست كه تخم شلغم را در بوته ترب كرده غرس نمايند يا بعكس وبرى أو شدتر از بستاني وبدرازى وبزرگى أو نيست وقوتش نجردل قريب تر ونزد بعضي خردل برى عبارت از اوست وبستانيرا قسم مستدير وبيرون سياه قويتر از سفيد مستطيل وتخم اقسام أو قويتر از ساير اجزا وبعد از آن پوست وبرگ ريزهء آن وبعد از آن برگ بزرگ وگوشت أو بمراتب مذكوره تا سيم گرم ودر دويم خشك ومدر بول وبعد از طعام هاضم ومخرج رياح ومحرك آروغ وبا اندك تليين ونيكو كنندهء رنگ أو مداومت خوردن ا باعث روئيدن موى كه ريخته باشد وآب أو مفتح سدد ومعين قى خصوصا باعسل تناول نمايند ومطبوخ أو جهة سرفهء مزمن وتلطيف غليظ واحتباس حيض ورفع ضرر فطير مفيد واكثار أو مولد قمل وگويند بعد از خوردن أو چون عقرب بگزد درد أو محسوس نمىشود وآب أو كشندهء عقربشت وطلاى أو بربدن مانع مقاربت هوام وآب شاخهاى أو را كه بدون برگ گرفته باشند بقدر يكوقيه جهة اخراج سنگ مثانه مجرب دانسته‌اند خصوصا با سكنجبين وآب برگ وشافع أو بقدر ربع رطل با شكر جهة اخراج زرداب ومستسقى نافعست وچون در جوف ترب روغن گل ريخته گرم كنند قطر أو جهة درد گوش سريع الأثر وچون ترب را سوراخها كرده چهار درهم تخم شلغم را در آن جايداه بقتها را با پارهاى ترب مسدود ونموده ودر خمير يكرز ودر زير آتش بپزند وبا عسل تناول نمايند در اخراج سنگ مثانه مجربست وبايد سه روز به دستور سلوك نمايند واكثار خوردن ترب مورث معض