Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 187

Contributors:

P.187
واز آن كوچكتر وغير چترى وبيخ أو عود بريست وساير اجزاى أو با سميت است ودر بلاد كرمان وشيراز كثير الوجود است وبر كك نامند وبرگ أو مسكر است بخلاف بيخ أو عنب الحية شامل ثمر فاشر أو ثمر كبر است عنكبوت به فارسي كارتنه وبتركى ارومچك نامند واقسام مىباشد ومراد از مطلق عنكبوتى است كه در خانها مىباشد وساير اقسام أو را نامهاى مخصوص است مثل شب ورتيلا وغيران ومزاج همه سرد وضماد ومسحوق عنكبوت مانع وروم جراحات ومطبوخ أو در روغن زيتون محلل أو رام وبا روغن گلسرخ رافع درد گوش حار وتعليق يكعد أو بر باز وبخور أو رافع تب ربع ودام عنكبوت قاطع نزف الدم جراحات ورعاف ومانع ورم جراحات غير عمق است وچون بسركه تر كرده در ابتداى دمل ضماد كنند رفع آن مىكند ومجربست وسوخته أو جهة جلاى باصره وتقوية چشم ومنع قبول مواد وحمول أو با نوشادر جهة بواسير مفيد است عناب بهترين أو رسيدهء باليدهء شيرين است وخشك أو بهتر از تازه ومعتدل در حرارت وبرودت ومايل برطوبت وقوتش تا دو سال باقيست وملين احشا ومسهل أخلاط رقيقه ومنضج غليظه ورافع خشونة سينه وحلق وآواز وصاف كننده خون ومولد خون صالح ومسكن التهاب وتشنگى وحده خون وجهة سرفه وربو ودرد كرده ومثانه وسينه وامراض مقعد وفساد مزاج وجگر وبا سكنجبين جهة شرى بيعديلست واكثار أو نفاخ ودير هضم ومصلحش شكر ومويز ومقلل منى ومصلح أو عسل وادويهء باهيه ودر مبرودين كلاب وشكر وبرگش مغير ذايقه به حدى كه تميز طعام نتوان نمود وشرب آب طبيخ برگ أو هر روز نيم رطل با قدرى شكر در عرض پنجروز رافع خارش بدن ومجربست وذر ور خشك أو در رفع آكله وقروح خبيثه مجرب خصوصا چون بعد از طلا كردن عسل وزور نمايند وپوست ساق درخت أو بتنهائى وبا سفيداب جهة قروح خبيثه بيعديل وشرب نشارهء چوب أو رافع حكه وجرب وسحج وطلاى أو جابر شكستكى اعضا وبيرون رفتن وحركت كردن استخوان است وشرب عناب سائيده با دانه أو رافع قرحه امعا صمغ أو سركه جهة قوباد با ادويهء مناسبه وبتنهائى جهة امراض چشم مفيد وقدر شربتش تا پنجاه عدد وبدلش سپستان عنقود اسم جنس خوشهاست وعنا قيد جمع اوست واسم مخصوص نباتيست پر شاخ بقدر سه شبر وبرگش مثل سداب وريزه وبيشكوفه وخوشه أو سرخ ومملو از تخم ودر رايحه شبيه بسداب سرد وخشك ومقوى اعضا ومانع ريختن مواد باعضا وضماد أو رافع أو رام حاره والتهاب أو ومسكن حدة خون وصفراست وقدر شربتش تا سه درهم عنم بلغة ديلم وتنكابن دارواش نامند واز شاخهاى درختها ميرويد وغير منبوته است برگش سبز وباطراوة وانبوه وكوچكتر از برگ بادام وگلش سرخ وخوش منظر در دويم سرد وخشك ومقوى معده وحابس اسهال وسيلانات ونزف الدم وحيض است شربا وضمادا أو حمولا وخوائيدن برگ أو مقوى دندان ولثه وضماد ذر در أو جهة جراحات تازهء نافعست غنر بفتح أول بز مادة است ودر مغز مذكور مىشود عناق بزغاله است ودر جدى مذكور شد غنرب سماق است عنب الجن فاشر است عنجد عجم الزبيب است وجمع دانهء أثمار را شامل است عنصل اسقيل است غبز ران وآذر بو است عنقلى اسم يوناني شلجم است عندم بقم است ونزد بعضي دم الأخوين است عنقه اسم عربى مرزنجوش است عنر زدت انرزوت سات عوسج قريب بدرخت أنار وپرخار وبرگش شد ومايل درازى وبا رطوبت چسبنده وثمرش بقدر نخودى ومايل بطول وسرخ ودر درخت بسيار ميماند ونميريزد وقسمى از عوسج را برگ مايل بسرخى وخار أو بيشتر وشاخها درازتر مىباشد وثمرش عريض وبا غلاف مجموع أو در دويم سرد ودر آخر دويم خشك وبيخ أو را چون هر روز بقدر يكوقيه يا يك رطل آب بجوشانند تا بثلث رسد وصاف أو را بنوشند چهار پنج مجلس عمل مىكند وجهة جذام مجرب دانسته‌اند ورافع سوداى سوخته است وشرط است كه دو روز قبل از آن اسفيد باج با گوشت گوسفند تناول نمايند وروز سيم طبيخ مذكور را بنوشند وتا چندگاه به دستور عمل كنند وبايد در روز ديگر شرب أو كه روز راحتست بحمام روند مؤلف تذكره طبيخ مذكور را بنوشند وتا چند كاه به دستور عمل كنند وبايد در روز ديگر شرب أو كه روز راحتست بحمام روند ومؤلف تذكره طبيخ مذكور را جهة قروح رطبه وجرب وحكه ورافع آثار بهتر از چوب چينى دانسته است وعصاره ء تازهء أو جهة جرب صفراوى وضماد برگ تازهء أو جهة نمله وجمره وبا حنا جهة جرب وحكه وعصارهء خشك كردهء أو وطبيخ برگ أو كه بقوام رسد جهة جميع دردهاى چشم خصوصا با سفيدهء تخم مرغ وبا شير دختران بيعديل وقطور برگ تازهء أو جهة رفع بياض مجرب دانسته‌اند چون يك هفته مكرر كنند وچون بيخ أو را ريزه ريزه كرده با مورد بسوزانند جهة قروح مقعد ومنع زيادتى قروح خبيثه ورويانيدن موى سريع الأثر است وثمرش در جميع افعال مثل برگ أو وقاطع نزف الدم واسهال ومضر سپرز ومورث قولنج ومصلحش كتيرا وبالخاصية تعليق شاخ أو بر سقف خانه ودروازه مبطل سحر وبا خود داشتن مورث جاه است عود اسم جنس چوب وشاخ أشجار است وباصطلاح اطبا مراد چوب