Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 179

Contributors:

P.179
جهة احاطهء دريا بجزيرهء مذكور موجود نيست وبجاى آن ساير خاكها را استعمال ميكنند وبهترين أو در غايت سرخى مىباشد ودر بوى شبيه بشبت وكوبا يجرزى آلوده شده وبر زبان چسبد وپاشيدن أو در ساعت قطع خون زخم تازه مىكند ودر دويم سرد وخشك وترياق جميع سموم ومقوى دل ومفرح ورافع مضرت هواي وبائى واسهال دموى وچرك وقرحهء امعا وبتهاى حاره ونزف الدم اعضاى ظاهري وباطنى وبا شراب وآب كرم وشبت منقى سموم وطلاى أو جهة تسكين التهاب وتحليل صلابات والتيام جراحات تازه وكهنه وقروح خبيثه وزخم سگ ديوانه گزيده وشكستگى اعضا وضربه وسقطه نافع ومضر ريه ومصلحش عسل ومضر سپرز ومصلح أو كتيرا وشربت أو يك مثقال است وبدلش نزد حقير گل واغستانست ودر أمور مذكوره قويتر از آنست طين شاموس بواو وبى واو كوكب الأرض نيز گويند قسمي از آن سفيد وناصاف وباصفايح وشبيه بحجر المسن وبا اندك براقى مىباشد وقسمى بسيار سفيد ورقيق وسبك وبسيار بر زبان مى چسبد وهر دو قسم در آب زود حل مىشود واز بلاد قبرس وصقاليه آرند در طبع وفعل قريب بكل مختوم ويك مثقال مغسول أو با مثل أو كلنار قاطع حيض دايم وعرق أو با شراب جهة سموم حاره وبا ادويهء مناسبه جهة نفث الدم وسيلان خون جميع اعضا وحقنهء أو با آب با رشك وشرب أو با آب با رشك وبا اندكى سركه جهة قرحهء امعا سريع الأثر است طلاى أو با آب وروغن گل جهة أو رام حاره ونقرس حار مفيد است سطين المصطكي خاكيست خاكسترى رنگ وباصفايح وثقيل الوزن ودر آب زود حل مىشود واز جزيرهء حپوش كه مصطكى حاصل مىشود مى آرند ودر دويم كرم وخشك وجالى ومفتح وجاذب خون بظاهر جل ونيكو كنندهء رخسار است طين دقوقى از ناحيهء وقوقاى بلاد حلب آرند كبود رنگ وبسيار يابس وباملاست وسرد وخشك ورافع اسهال وطلاى أو جهة بردن چرك بدن وموى ورفع أو رام حاره بغايت مفيد است طين قيموليا قسمي از آن سفيد وقسمى از آن مايل به بنفشى وچرب وبا لزوجة ودير شكن ودر آب دير حل مىشود واز بلاد اندلس وارمن خيزد وقسم سياه اندلسى زبونست سرد وخشك وبا قوه محلله ودر افعال ضعيفتر از شاموس است وبدلش طين مصريست طين الكرم خاكيست كه از بلاد سود با آرند سياه وكريه الرايحخه وميرد ومحلل است چون در ابتداء نمو تاك انگور بر آن بمالند تاك را از آفات نگاه ميدارد وبا اين جهة طين الكرم ناميده اند جالى بدن وجهة حكه بسيار نافع ودر اكتحال بسيار مستعمل است طين الجلود خاكى است كه با آن پوست را رنگ ميكنند وسرخ مايل بزردى مىشود باقوة قابضه ومحلله وضماد أو جهة اسهال واو رام نافعست طين ارمنى گليست كه از بلاد إيروان آرند سرخ تيره جگرى وبا نرمى واندك چربى مىباشد در دويم سرد ودر آخر أو خشك ودر رفع وباو طاعون وردع أو رام وقطع سيلان خون اعضا واسهال مثل كل مختوم وجهة ضيق النفس وسل بغايت مفيد ومضر سپرز ومصلحش مصطكى وكلاب بدلش طين حجازي وشربتش تا دو درهمست طين خراساني كليست بسيار سفيد وخوشبو وخوش طعم وبا اندك شورى وضرر خوردن أو كمتر از ساير خاكهاست وبعضى كه عادت بخوردن كل داشته باشند بجهة كمي مضرت أو ميخورند وشرب أو بعد از خوردن چربيها وخيرهاى رطوبت دار كه قى آرند مانع قى مىگردد وجهة سيلان آب دهن رجوع كلبى وهيضهء مهلكه كه باقي واسهال باشد ومنع نزلات مفيد است خصوصا كه مخلوط باشد با اشنه وكلاب وسعد واذخر وكبابه وقاقله وقدر شربتش تا سه مثقالست ودر رفع هيضه دو وقيه برشته كردهء أو را سه باي با آب سيب ترش بايد بنوشند وبه دستور با آب سرد وطبيخ سعد همين اثر دارد طين اندلسى سياه وكثيف مىباشد ودر ضماد است استعمال أو جايز است طين رومى سرخ نيم رنگ وسفيد مايل بكبودى وخوشبوئى مىباشد ويكنوع طين قبرسى سفيد اوست ودر افعال مثل كل ارمنى است طين اصفر از ميان دو كوه حوالي قسطنطينه بهم مىرسد زرد ومايل بتيركى وبر آن صورت بت نقش است سرد وخشك ودر رفع نزف الدم ونفث الدم واسهال وموى وچرك دار بهتر از أكثر خاكهاست طين قبرسى سرخ ودرخشندهء خوشبوست وبر زبان بسيار مى چسبد ودر جميع افعال قايم مقام گل مختوم است طين صوفي حميد خاكيست سفيد وخوشبو كه از بلاد شيروان از بقعهء صوفي حميد آرند ونگاهداشتن أو مانع گزيدن هوام ومار از مجرباتست وبه دستور طلاى أو بر موضع گزيده وشراب أو همين اثر دارد ودر ساير افعال مثل گل قبريست طين داغستانى قسمي از وزر وكاهى بسيار كم رنگ وقسمى بسيار مغسول وسفيد ومصنوع بشكل قرصى وقسمتى تار بكبوديست ومجموع آن خوشبو وزياد وجالى جلد ورافع چرك إلى خصوصا مغسول سفيد أو واز داغستانى حوالي شيروان آرند در جميع افعال بهتر از گل مختوم ومفرح قوى ورافع سميت أخلاط وتب غشى وخفقانست وحقير مكرر تجربه نموده طين فارسي گل شيرازيست وگل سر شوى گويند مايل بزردى وخوشبو وجالى جلد ورافع چرك ودر افعال قريب با گل ارمنيست وبعضى الحر را مخصوص أو مىدانند طين الاكل وطين أصفهاني وطين نشابورى طين خراساني است طين الكاهن وطين الراهب وطين بحرى طين محتوم است