Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 182

Contributors:

P.182
الاصف بيخ كبر است عرق الانجبار بيخ انجبار است عروس بلغة اكسيريان كبريت است عرق السوس وعروق دارمرم أصل السوس است عرف فسب است عرفج برى بكمونست عرعر برى قسم كوچك شرمين است عرصم اسم يمتى بادنجان برتيست عرمضان اسم عربى چند قوقا وبخور الأكراد است عرايس النيل بلغة مصر بشين است عرم سماريس است عرصف كما فيطوس است عرمض اسم درخت سدر بريست وطحلب وحب الغار را نيز بابن اسم خوانده اند عرق بهار اسم فارسي عرق شكوفهء نارنج است عرطب خسك است عروسك اسم فارسي طنيوث است عروسك پس پرده اسم فارسي حب كاكنج است عزير الكسير وعريز الصغير فتطوريون كبير وصغير است عسل اسم فارسي انگبين گويند وبهترين أو صاف مايل بسرخى وقوام داراست كه با اندك حدت وخوش طعم وپى موم باشد وبعد از آن سفيد وزبونترين أو سبز وسياه وخشك وتلخ وكهنه است كه زيادة بر دوسال مانده باشد ودر غانت حدة مىباشد ومورث جنون ومحرق أخلاط ومهلكند وعسل خام مسهل أخلاط لزجه ومحرك سرفه ونفاخ وموافق معده ودرد آن وورم امعأ وصالح الغذا ودر جلا وحدت قويتر از آتش ديده ومهيج قى است وعسل كفت گرفته را نعوظ وانضاج وغذائيه بيشتر است وبى نفخ ومدر بول ومسكن سرفه است ومجموع آن در آخر دويم گرم ودر أوايل آن خشك وجالى ومقطع بلغم ورطوبات ومقوى جوهر حرارت غريزي وجاذب رطوبات از عمق ومفتح دهنهاى رگها وترياق سموم بارده وحافظ قوهء ادويه ورسانندهء أو با عصا وجهة فضول دماغى وسينه وقصبهء ريه ومعده وجگر وسپرز واستسقا ويرقان وحصاة وعسر بول وفلج ولقوه وأمثال آن وأنواع رياح وتقويه اشتها وباه وممزوج أو با آب مرطب اعضا ومدر بول ومنقى باه مجرب وبا آب ريزه جهة دفع ضرر وفطرو گزيدن سك ديوانه واكتحال أو با آب پياز جهة بياض ودمعه وحكه وجرب ونزول آب وبا انزروت ونمك سنگ جهة رياح ورطوبت گوش وثيقهء چرك أو نافع وبا عذبه جهة ثقيهء زخمها وبردن گوشت زياد والتيام أو مجرب وبا نوشا در جهة برص وبهق وطلاى وحافظ جثهء ميت از فساد ومانع تعضن گوشت وبيه ومرارات وحافظ قوه ساير اشيا ويا سركه ونمك جهة تحليل أو رام ورفع گلف وحمول أو جهة علل رحم زنان نفسا وضمادش جهة رفع قمل ورشك وقوى كردن قضيب كه بعد از حمام مكرر تضميد نمايند وبا آرد گندم جهة گشودن دمل ونضج أو رام وبا زر اوند طويل وگرسنه جهة التيام وجراحات عميقه مجرب وبخلاف ساير شيرينيها جهة قروح لثه دلهاة وتقويه دندان مفيد است ومطبوخ أو با شبت جهة رقع آثار ضربه وقوبا وغرغرهء أو جهة پاك كردن چرك جراحات حلق ولوزتين وحقنهء أو با آب با رشك تا سه روز جهة قرحهء امعا بيعديل ومضر محرورين وسريع الاستحالة بصفر أو مصدع ومفسد دماغ حار ومصلحش سركه وگشنيز وربوب ترش وآب ميوهاى ترش وقدر شربتش تا پانزهد مثقال وبدلش دو شاب انگوريست واز خواص مجربه عسل است كه چون زنان حامله با آب شربت نموده باشند ناشتا بنوشند باعث مغص كردد ودر غير حامل اين اثر مفقود است عسل داود أو مالي است ومذكور شد عسل طرزد شيرهء نباتست عسلج اسم مصرى بيخ عرطنيثاست وصنف أخير بخور مريم را نيز دانسته‌اند عسالج شاخهاى تازه روئيده أشجار است كه هنوز مستحكم نشده باشد عسل لبنى ميعهء سايله است عصب القصب آب نيشكر است عسل البلادر رطوبت سياهيست كه در جوف بلادر است عسل خشك ؟ ؟ است ومذكور شد غشبه مخفف عشبة النار لغة اندلسى وآن ياسمين بزيست ودر ظيان گذشت ومغربى أو قويتر ويا سمين برى ساير ولاديات ضعيف الاثراند وبتجربه رسيده وطريق خوردن عشبه در دستورات مذكور است وجمعى كه أو را درهمهء مواد نايب مناسب چوب چينى دانسته‌اند اصلى ندارد بلكه جهة صاحبان مفاصل ندهند وصاحب مزاج بسيار سرد قويتر از چوب چينى ودر ساير امراض واشربه ضرر أو زيادة از نفع است وسفوف أو هر روز بقدر يك مثقال ؟ ؟ تا يك هفته وزيادة بر آن جهة مفاصل مزمنه مجرب ودر بعضي أزمنة حقير أو را قويتر از طبيخ أو يافته است وضماد أو با گلاب جهة تسكين درد وتحليل أو رام بغايت نافع عشبة السباع كرآث بفتح كاف است عشر در مسكر العشر گذشت عشرق بلغة حجاز سبا وعريض الورق است وبعضى گويند مرو است وابن تلميذ گويد گياهيست برگش شبيه به برگ غار وسرخ وخوشبو وعروسان استعمال ميكنند ودنيوى غير أو دانسته است عشقه نباتيست مثل لبلاب وبسيار كم برگ وشاخهاى أو بغايت از لبلاب قويتر ودرازتر وبهر درحتى كه پيچد خشك كند عشق مشق از اوست وتخمش شبيه بحلبه واز آن كوچكتر ودر تنكابن لو نامند وبعضى اطباى انزمان آن را كشوت دانسته‌اند عصى الراعي كبير وصغير مىباشد وكبير نر وصغير مادة است وبه فارسي كبير را سرخ مرز نامند وتخم وساقش سرخ ومايل به بنفشى ودر باغها بسيار است وصغير أو را در تنكابين خاك تره گويند برگ وساقش سبز وكوچكتر از كبير وتخمش سفيد وگويا خاكستر برهمه برگهاى أو شيده اند وتخم هر دو