تقاعد ورزيدن و اشتغال تنها بمقدمات دانش از بزرگترين گناهان بشمار رفته و از اينكه گفتيم اشتغال بمقدمات علم كافى نيست فرقى ندارد چه بعبادت و دعا و قرآن بپردازد يا علومى كه سد باب جهل به احكام شرعيه را ننمايد ، در نتيجه مردمى كه در روز پاداش برانگيخته شده و در دنيا از اشتغال بعلوم شرعيه تقاعد ورزيده روى سعادت و سلامت نهبينند زيرا ايشان از نقطهء نظر پست همتى خود از ارتقاء به درجات عليهء علميه - خوددارى نمودهاند .
باز براى آخرين بار نفس خود را نسبت بهمهء اين موضوعات آزمايش كن و خود را از ساير حيوانات بر اثر قوهء عاقلهء كه خدا در نهاد تو گروگان گذارده ممتاز گردان .
قوهء عاقله : همان قوهايست كه بوسيلهء او ميان خطا و ثواب تميز داده مىشود و علوم نافعهء را در دنيا و آخرت ايجاب مىنمايد .
در نتيجه هرگاه تقاعد ورزيدى و قوهء عاقله را براى موضوعات راجع به او به كار نبردى و او را بخور و خواب تنها كه كار ددان است عادت داده و با ساير حيوانات حتى كرم و خنفساء انباز ساختى در هلاك قوهء عاقله اقدام نموده زيرا حيوانات ميخورند و مياشامند و هزينهء زندگى براى خود فراهم مياورند و زناشوئى كرده و از خود نسل باقى ميگذارند .
با آنكه اگر با ارادهء راسخ قدم در راه گذارى و دو قوهء علم و عمل را به كار برى آن نيرومندى را دارا خواهى شد كه از فرشتگان مقرب ، بلكه بالاتر از آنها گردى « 1 »
هامش
( 1 ) سعدى گفتهرسد آدمى به جائى كه بجز خدا نهبيند * بنگر كه تا چه حد است مكان آدميتبقيه در صفحه بعد