طرز تهيهء قلم
چهاردهم - گفتهاند شايسته نيست « 1 » قلم ، حد اكثر سختى را داشته باشد كه در نتيجه از روانى بازماند يا آن اندازه سست باشد كه شخص كند قلمى هم با او بسرعت نويسد عدهء گفتهاند : هرگاه خواستى خط تو نيكو شود خانهء قلم را دراز و درشت ترتيب بده و قط قلم را به طرف راست محرف گردان .
قلمتراش را تيز كن تا در تراشيدن قلم روان باشد ويژه براى تراشيدن حروف زائدى كه به كار رفته ، البته قلمتراش را براى غير اين موضوع به كار نبرند .
قط زنى كه قلم را بر او قط ميزنند بايد سخت باشد ، بزرگان براى اين عمل نى فارسى سخت يا آبنوس ثمين و سنگين را انتخاب ميكردند .
طرز نوشتن حروف و كلمات
پانزدهم - شايسته است حروف را از يكديگر جدا ننويسد و طورى نگارش دهد كه به غير هم اشتباه نشود بلكه هر حرف و كلمه را
هامش
( 1 )اولا ميكنم بيان قلم * بشنو اين نكته از زبان قلم
قلم سرخ رنگ مىبايد * نه به سختى چو سنگ مىبايد
نه سياه و نه كوته و نه دراز * ياد گير اى جوان ز روى نياز
معتدل نه سطبر و نه باريك * اندرونش سفيد نى تاريك
نه در او پيچ و نه در او تابى * ملك خط راست نيك اسبابى
گر قلم سخت باشد و گر سست * دست زين و زان نبايد بست
قط اول نكو نمىبايد * دومش گر نكو بود شايد
قط اوسط كنى خطا باشد * گر محرف كنى روا باشد