چهارم - آنكه رفيق مجادل تو از آن امر اطلاع كامل دارد و تو بىخبرى و اطلاعى ندارى مجادلهء تو نتيجهء ندارد ، زيرا ترك احترام او نموده و نسبت برتبهء كه وى دارا بوده وقعى نگذاردهء در نتيجه همهء اين چهار بخش محال است ، شخص منصفى كه حق و صواب را بپذيرد و ترك مجادله و مناظره نمايد ، ايمان او محكم و صحبت دينى با او نيكوتر ، و خرد او محفوظ خواهد بود ، اين جمله كلامى است كه از فرمايش حضرت صادق عليه السّلام بدست آورده و مورد اعتماد قرار گرفته .
مجادله چيست و حقيقت او كدامست ؟
حقيقت مجادله عبارتست : از اعتراض در كلام غير به طورىكه خلل لفظى يا معنوى در كلام او وارد آورد ، يا منظورش غرض دينى كه خدا به دو امر فرموده نباشد ، ترك مجادله بر اثر واگذاشتن اعتراض در كلامى كه ميشنود حاصل شود ، زيرا اگر آن كلام لايق و ثواب باشد بايد در دلش تصديق كند ، و هرگاه از او قضاوتى خواستند رأى خود را ابراز دارد ، و اگر باطل و بيهوده باشد و مربوط بامور دينى نباشد تا زمانى كه به حد انكار كه موجب نهى از منكر با شرائط شود نرسد سكوت اختيار كند . مجملا سرزنش ، نسبت بكلام ديگران يا در لفظ اوست . به اين معنى كه : در كلام او از نظر نحو ، لغة ، نظم و ترتيبى كه بسبب قلت علم يا سركشى زبان فراهم شده خوردهگيرى كند ، و يا در معنى ، كه چنين اظهار دارد ، آنطورى كه تو گفتى نيست همانا از نظر اين معنى و اين جهت خطا كردى ، و يا در قصد شخص متكلم است كه به او بگويد :
اين كلام حق است ليكن منظور تو از اين كلام ارادهء حق يا مانند حق نبوده ، ما : علامت فساد قصد گوينده را بدين نحو متحقق ميدانيم كه اگر كلام حق بر زبان ديگرى جارى شود مكره طبع اوست زيرا ميخواسته