574 . * + تفسير القرآن / أبو محمد إسماعيل بن عبد الرحمن بن أبي كريمه السدى ( م
128 )
ذريعة 4 / 276 ش 1275
طرائف 49 / 13 ، 143 / 34 ، 172 / 43 ، 492 - 495 / 152 - 153
درباره مؤلف نك : سزگين 1 / 32 - 33 . حدس سزگين اين است كه احتمالا بتوان تفسير
سدى را بازسازى كرد . ابن طاووس بر اين باور است كه سدى سنى بوده است ( طرائف
172 / 43 ) . در برابر آقا بزرگ أو را از أصحاب امام چهارم ، پنجم وششم [ عليهم السلام ]
دانسته كه دلالت ضمني بر تشيع أو دارد ; نيز نك : قهپائى 1 / 216 ; أعيان 12 / 7 - 17 ،
وارجاعات همانجا . اين تفسير در فهرست منابع مناقب شهرآشوب ( 1 / 12 ) آمده است .
ابن طاووس تفسير سدى را از آيات 51 و 53 / مائده وآيات 47 - 50 / نور
وآيات 53 - 54 و 57 / احزاب وآية 41 / زخرف نقل مى كند . اولين مورد نقل شده
( طرائف 49 / 13 ) در تفسير طبري ( جامع 6 / 288 ) از سدى نقل شده است . موادى كه
ابن طاووس از تفسير سدى بر آية 41 زخرف نقل مى كند از آنچه طبري ( جامع
25 / 76 ) از سدى درباره همان آية نقل مى كند متفاوت است . در طرائف 172 / 43
آيهاى نقل نشده است . طولانى ترين نقل از سدى در طرائف ، در طبري نيامده است . اينها
عبارتند از : طرائف 492 - 493 / 152 - 153 ( آيات 53 - 54 ، 57 / احزاب ) ;
طرائف 493 - 494 / 153 ( آيات 47 - 50 / نور ) وطرائف 494 - 495 / 153
( آيات 51 و 53 / مائده ) .
اين مواد مشتمل بر روايتي است كه بشدت از عثمان انتقاد مى كند . اين بايد بررسى
شود كه آيا طبري وابن طاووس از يك تحرير از تفسير سدى استفاده كرده اند يا نه
واينكه طبري از قطعاتى كه بدان تمايل نداشته ( مثل مواردى كه عليه عثمان بود ) آنها را
انداخته است يا اينكه تحريري ديگر ( كه تمايل شيعي داشته ؟ ) از سدى جداى از آنچه
طبري از آن استفاده كرده وجود داشته كه ابن طاووس وديگر مؤلفان شيعي از آن نقل
كرده اند .
كتابخانه ابن طاووس ( فارسي ) — صفحة 546
مساهمون: إتان گلبرگ
ص٥٤٦