محمّد صلى اللَّه عليه و آله پيامبر خداست ؛ و كسانى كه با او هستند ، بر كافران ، سختگير ( و ) با همديگر مهرباناند . آنان را در ركوع و سجود مىبينى . فضل و خشنودى خدا را خواستارند .
علامت ( مشخّصهء ) آنان بر اثر سجود در چهرههايشان است ، اين صفت ايشان است در تورات ، و مثل آنان در انجيل ، چون كشتهاى است كه جوانهء خود بر آورد و آن را مايه دهد تا ستبر شود و بر ساقههاى خود بايستد و دهقانان را به شگفت آورد ، تا از ( انبوهى ) آنان ( خدا ) كافران را به خشم در اندازد . خدا به كسانى از آنان كه ايمان آورده و كارهاى شايسته كردهاند ، آمرزش و پاداش بزرگى وعده داده است .
( 886 ) سفيان ثورى از ابن جريح و او از عطاء نقل كرد كه ابن عباس مفسّر مشهور در تفسير و توضيح آيه كريمه بيان كرد ؛
مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَ الَّذِينَ مَعَهُ
محمد صلى اللَّه عليه و آله و اصحاب مؤمنش از سابقين
تَراهُمْ رُكَّعاً سُجَّداً
يعنى على بن ابى طالب عليه السّلام
يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللَّهِ
يعنى طلحه و زبير
سِيماهُمْ فِي وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ
يعنى عبد الرحمن بن عوف و سعد بن ابى وقّاص
ذلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْراةِ وَ مَثَلُهُمْ فِي الْإِنْجِيلِ
يعنى ابو عبيده جرّاح
كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ
يعنى ابو بكر
فَاسْتَغْلَظَ
يعنى عمر
فَاسْتَوى عَلى سُوقِهِ
يعنى عثمان
يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ
يعنى على بن ابى طالب عليه السّلام
وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ مِنْهُمْ
يعنى تمامى اصحاب محمد صلى اللَّه عليه و آله . « 1 » ( 887 ) عبد الكريم جزرى از سعيد بن جبير نقل كرد از عبد اللَّه بن عباس در توضيح و تفسير كلام خدا :
وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ مِنْهُمْ مَغْفِرَةً وَ أَجْراً عَظِيماً
سؤال شد . گفت : روزى در خدمت پيامبر صلى اللَّه عليه و آله بودم ، جمعى از آن حضرت پرسيدند يا رسول اللَّه ! اين كلام الهى در بارهء چه كسى نازل شد ؟
هامش
( 1 ) روايت 888 / شواهد التنزيل از طريق عمرو بن زياد باهلى از موسى بن جعفر با همين الفاظ و متن نقل شده است ، توضيح اين كه اين روايت در باره اصحاب و ياران پيامبر شايد مقدارى مبالغهآميز باشد .
و روايت 892 ، 891 ، 890 / شواهد التنزيل از طريق مبارك بن فضاله از حسن همين روايت را نقل كرده است .
و همچنين روايت رقم 889 / شواهد التنزيل با اندكى اختلاف از اسلم بن جنيد از حسن همين گونه نقل شده است .