را تا آخر برسانى كار درستى انجام دادهاى . يهود گفتند : سپس خداوند استراحت كرد . پس نبىّ صلّى اللّه عليه و آله به شدّت خشمناك گشت كه آيه نازل شد « 1 » .
[ فَاصْبِرْ عَلى ما يَقُولُونَ ]
پس تو اى رسول بر آنچه ( كه دربارهى خدا ) مىگويند ( كه لايق و مناسب ساحت او نيست ، بر آنچه كه در حقّ تو و علىّ عليه السّلام مىگويند ) صبر كن .
[ وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ ]
و به حمد و ستايش خدا تسبيحگو . در اوّل سورهى حمد بيان اين مطلب كه تسبيح خداى تعالى جز بهوسيله حمد او نيست شرحى ذكر شد .
لذا در بيشتر وقتها تسبيح مفيد به حمد شده ، يا حمد همراه تسبيح آمده ، يا همراه چيزى آمده كه مفيد تسبيح است .
[ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَ قَبْلَ الْغُرُوبِ ]
پيش از طلوع خورشيد ( به نماز صبح ) و پيش از غروب آن ( بعد از نماز ظهر و عصر ) يعنى در همهى وقتها ، چون بيشتر اوقات مطلب مقيّد به دو طرف روز مىشود ولى مقصود استغراق اوقات و همهى وقتها است .
يا مقصود خصوص اين دو وقت است از آن جهت كه اين دو وقت شرافت دارند ، آنچه كه در فضيلت ما بين الطّلوعين وارد شد بيشتر از حدّ احصاست ، در فضيلت عصر نيز اخبار متعدّدى وارد شده يا مقصود اشاره به نماز ظهر و عصر است .
[ وَ مِنَ اللَّيْلِ فَسَبِّحْهُ ]
و قسمتى از شب را تسبيح بگوى ، چون شب و به خصوص آخر شب وقت شريفى است كه نفوس در آن وقت
هامش
( 1 ) نور الثقلين ج 5 ص 116