به دشمنان رسول صلى اللّه عليه و آله و امام عليه السّلام تفسير شده است .
نقل شده است : نماز مادامىكه از فحشا و منكر نهى نكند ، چيزى جز دورى از جانب خدا نمىافزايد « 1 » .
و روايت شده است : جوانى از انصار همهى نمازها را با رسول خدا صلى اللّه عليه و آله مىخواند و مرتكب فاحشهها نيز مىشد ، آنگاه كه اين مطلب براى رسول خدا وصف شد ، فرمود : بالاخره روزى نمازش او را از ارتكاب فواحش نهى مىكند و چيزى نگذشت كه او توبه كرد « 2 » .
بنابراين معناى آيه اين است كه نماز در مستقبل و آينده صاحبش را از فحشا و منكر باز مىدارد .
وَ لَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ
اگر مقصود از نماز ، نماز قالبى باشد مقصود از ذكر خدا ذكر خدا نسبت به عبد است يا مقصود ذكر قلبى ، يا مقصود ذكرى است كه عبارت از فكر است .
يا مقصود ذكر اوامر و نواهى خدا هنگام هر فعل است كه عبد را بر امتثال اوامر و نواهى وامىدارد .
و اگر مقصود از نماز ، نماز قلب باشد مراد از ذكر خدا ذكر خدا نسبت به عبد يا يكى از معانى مذكور است .
و همچنين است مطلب در ساير مراتب نماز و اگر مقصود از نماز رسول خدا صلى اللّه عليه و آله يا امام عليه السّلام باشد مراد از ذكر خدا نسبت به عبد است ، يا مقصود مقام نورانيّت رسول صلى اللّه عليه و آله و امام عليه السّلام است كه ذكر
هامش
( 1 ) . تفسير القمّى ج 2 ص 285 .
( 2 ) . مجمع البيان ج 8 - 7 ص 285 .