در خواب ديده بود كه از منبرش بالا مىروند و مردم را به گمراهى مىكشانند به سوى صراط قهقرا - و افسرده از خواب برخاست كه جبرئيل عليه السّلام بر او نازل شد و از اندوهش پرسيد پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود كه در خواب چنين و چنان ديدم .
جبرئيل عليه السّلام عروج كرد و بعد با اين آيه آمد كه براى تسلّى خاطر رسول صلّى اللّه عليه و آله باشد و سورهى انّا انزلناه براى تسلّى آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله نازل شده است براى اينكه ليلة القدر شبى است كه در آن خيرى بيش از هزار ماه اعطا شده است و هزار ماه در حدود دوران حكومت بنى اميّه است « 1 » .
وَ ما أَهْلَكْنا مِنْ قَرْيَةٍ إِلَّا لَها مُنْذِرُونَ
و ( اهل ) هيچ شهرى را نابود نكرديم مگر آنكه هشداردهندگانى داشتند .
عطفى است كه در آن « استدراك توهّم » از اينكه عذاب ناگهانى از مصاديق ظلم است مىباشد .
ذِكْرى
( براى ) پندآموزى مفعول له و اسم براى يادآورى و تذكّر دادن است
وَ ما كُنَّا ظالِمِينَ
و ما ستمگر نبودهايم كه بدون استحقاق عذاب و بدون تذكّر بر ايشان مبتنى بر نزول عذاب ؛ عذابكننده باشيم .
وَ ما تَنَزَّلَتْ بِهِ
او يعنى قرآن با اوصافش يا با معانى كه
هامش
( 1 ) . البرهان ج 3 ص 189 .