مادام كه منتظرند ، معذورند ، مدّعاى ما را ثابت مىكند . « 1 » و اخبارى كه دلالت مىكند به منع تفسير به رأى ، و منع عمل به رأى و منع رأى و قياس بر آنچه ما گفتيم ارشاد مىكند . « 2 »
وَ ما أَعْجَلَكَ
عطف بر قول خداى :
« يا بَنِي إِسْرائِيلَ »
است ، زيرا بنابراين كه جملهى
« يا بَنِي إِسْرائِيلَ »
حكايت قول خداى تعالى در گذشته باشد لفظ « قول » در تقدير قرار مىگيرد ، و تقدير چنين مىشود : « قلنا يا بنى اسرائيل » و « قلنا ما أعجلك » يا عطف بر « كلوا » است ، اعمّ از آن كه نداى اوّل براى گذشتگان يا براى حاضرين باشد ، گويا كه گفته است : « أنجيناكم من عدوّكم قائلين كلوا و قائلين ما أعجلك »
عَنْ قَوْمِكَ يا مُوسى
اى موسى چه چيز باعث شد كه بر قومت پيشى گيرى .
برخى گفتهاند : قرار بر اين بوده كه موسى و قومش به وعدهگاه بروند ، و بعضى گفتهاند : بنا بوده موسى با بعضى از بزرگان و وجوه قومش به ميعاد برود ، كه موسى عجله كرد و بر قومش پيشى گرفت و آنان نيز به دنبال موسى به سوى ميقات مىآمدند .
اين معناى ظاهر آيه بعدى موافق است كه مىفرمايد :
قالَ هُمْ أُولاءِ عَلى أَثَرِي
موسى گفت : آنان به دنبال
هامش
( 1 - 2 ) المواعظ العددية .