تفسير
لَقَدْ جِئْتُمْ شَيْئاً إِدًّا
اى كافران همانا شما سخنى بسيار زشت و منكرى را بر زبان آورديد اين جمله جواب سؤال يا حال است به تقدير قول ، « إدّ » و « إدّة » با كسره هر دو ، « ادّه » با فتح همزه شگفتى و امر رسوا و بد و منكر است .
يعنى : قطعا ادّعاى شگفت و رسوا كنندهاى را پيش كشيدهاند !
تَكادُ السَّماواتُ يَتَفَطَّرْنَ مِنْهُ
نزديك است كه آسمانها از اين اتّهام ناروا از هم گسسته شود .
اين جمله صفت بعد از صفت براى « شيئا » « 1 » يا حال از آنست ، « 2 » يا جمله مستأنفه « 3 » است .
وَ تَنْشَقُّ الْأَرْضُ وَ تَخِرُّ الْجِبالُ هَدًّا
« الخرّ » به معناى سقوط به صورت مطلق يا سقوط از بلندى است ، « هدّ » منهدم شدن شديد و شكستن است ، يعنى ، زمين بشكافد و كوهها فروريزد .
أَنْ دَعَوْا لِلرَّحْمنِ وَلَداً
بدل از ضمير « منه » است ،
هامش
( 1 ) اگر صفت بعد از صفت باشد در آن صورت معناى آن اين است كه چيز پيش خود ساختهى شكافنده آسمانها آوردهاند .
( 2 ) اگر حال باشد يعنى چيز پيش خود ساختهاى است كه شكافنده آسمانهاست .
( 3 ) جمله مستأنفه همان نفى فوق است كه آوردهايم .