وپاره اى توهم كرده اند : كه مراد اينستكه بگويد ديدم با اينكه نديده ، ونديدم
با اينكه ديده ، واين بمناسبت آنست كه رؤيت كار چشم است پس دروغ در جهت
أو خائنه أعين است .
وأوجه آنست كه خائنه را اسم فاعل از خيانت اعتبار كنيم واو صفت موصوف
محذوف است ، مثل حركت وأشباه أو ، ومراد أعم از معنى أول وثاني باشد ( 1 )
واين معنى را اگر چه در جائى نديدم ولى به جهت ضيق وقت ، مجال مراجعه
نبود ، وگمانم چنان است كه ذوق أدباء مقتضى تعين أو است .
قوله عليه السلام ( يا من لا يغلطه الحاجات )
چون عادت بشر آنست كه بغلبه حكم سهو ونسيان اگر حوائج بسيار بر كسى
وارد شود البتة تضاعف حاجات وترادف مطالب موجب غلط واشتباه شود ، ثناى
بر خداى - به احاطه علم وعدم تطرق غفلت - كرد .
قوله عليه السلام ( يا من لا يبرمه )
ابرام : افعال است ، وبرم : بمعنى ملال است يعنى ملول نمىكند أو را چنانچه
در ترجمه گذشت .
هامش
( 1 ) اين عبارت اقتباس از آية شريفه ( يعلم خائنة الأعين وما تخفى الصدور
[ 19 التغابن 40 ] است وبقرينة ( ما تخفى الصدور ) مقصود خيانت هاى چشم
است كه در پنهانى از ديده ها انجام مىگيرد ، واز اين مطلب اشكال بر مؤلف محترم
معلوم مىشود ، چون فرموده مقصود مطلق كارهاى خائنانه چشم است ، جز اينكه
بفرمايد مقصود مطلق خيانت هاى پنهانى ورمزى است كه نوعا كسى از أو اطلاع
پيدا نمىكند .