هذا
لفظ ( هذا ) اشاره است به آنچه كه در اينجا ذكر شده از
وَ لا تَحْسَبَنَّ اللَّهَ
تا آخر آيه ، و اما اين كه اشاره به قرآن يا سوره باشد بعيد است .
زيرا چنين كلامى در جايى گفته مىشود كه قدر و ارزشى نسبت به غيرش نداشته باشد ، آن وقت گفته مىشود اين مقدار كافى است ( يعنى براى انذار همين بس است ) ؛
بَلاغٌ
« 1 » همين مقدار كفايت مىكند و كافى است
لِلنَّاسِ
براى همهى مؤمنين و كافرين .
وَ لِيُنْذَرُوا بِهِ
تا بدينوسيله مورد نصيحت و انذار قرار بگيرند ، و ممكن است كه معطوف محذوف باشد يعنى ( و انزل لينذروا به ) .
وَ لِيَعْلَمُوا أَنَّما هُوَ إِلهٌ واحِدٌ
تا بدانند كه خداوند معبود و مستحقّ معبوديّت است ، و واحد و يگانه ، كه در معبوديّت دوّمى براى او وجود ندارد .
وَ لِيَذَّكَّرَ أُولُوا الْأَلْبابِ
بر گويا بودن اين سخن سه فايده مترتّب مىشود :
1 - انذار نسبت به كفّار . 2 - علم بر وحدانيّت خدا نسبت به كسانى كه مستعدّ ايمان هستند . 3 - يادآورى و تذكّر نسبت به مؤمنين آگاه و عالم . محتمل است كه معناى اين چنين باشد : آنچه كه
هامش
( 1 ) بلاغ ، يعنى رسيدن به انتهاء و مقصد اعم از آن كه مكان باشد يا زمان يا امرى معين و گاهى نزديك شدن به مقصد مراد باشد هر چند به آخر آن نرسد .