يكى از منازل است كه طىّ آن محتاج به حركتى است كه بعد از اين ذكر كرده مىشود .
و از تتمّهء اين ارادتست ارادت و اخلاص نسبت به ذرّيهء رسول صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم و منسوبان و شعائر ايشان از مشاهد و قبور و كتب جامعه كلمات شريفهء ايشان . آرى :
أذلّ لآل ليلى في هواها * و أحتمل الأصاغر و الكبارا
و چون اصل قوانين و قواعد از جانب پروردگار است ملازمت آثار محبّت و شفقت و مهربانى نسبت به جميع منسوبان پروردگار كه عبارت از مخلوقات است ، چه از حيوان و چه از غير آن در هر يك به حسب آنها لازم چنان كه حديث دالّ بر اينكه عمدهء شعب ايمان هو الشّفقة على خلق الله بدان مشير است .
أحبّ بحبّها تلعات نجد * و ما شغفى بها لولا هواها
و بايد اظهار لوازم خلوص و شفقت را به جاى آورد كه آن را در حصول خلوص باطنى غايت تأثير است و همچنين نسبت به اوستاد و شيخ و مفتيان او . [ 114 ]
هامش
[ 114 ] - ظاهرا مراد از شيخ همان اوستاد عام و عطف ، عطف تفسير است و مفتيان او فقهاء شريعت هستند .
يا آنكه مراد از شيخ كسى است كه تربيت سالك به أمر اوستاد عام به او سپرده شده است كما آنكه چنين متداول و مرسوم بوده كه طالبى كه به اوستاد عام براى پيمودن راه خدا مراجعه مىنمود اوستاد عام تربيت دوران مقدماتى او را به دست يكى از شاگردان محوّل مىنمود و بعد از تربيت و بروز استعداد و قابليت به دست خود اوستاد عام دوران را طى مىنمود .
نقل است كه مرحوم حاج ميرزا جواد آقاى ملكى تبريزى رضوان الله عليه مدت چهارده سال ملازم جمال الأولياء و العرفاء مرحوم آخوند مولى حسين قلى همدانى رضوان الله عليه بودهاند . مرحوم حاج ميرزا جواد آقا مىفرمودند : كه روزى اوستاد به من فرمود تربيت ( فلانكس ) به عهدهء شما است . و آن شاگرد بسيار همتى عالى و سعى بلند و رسا داشت شش سال در مراقبت و مجاهدت دوران مقدماتى تجرّد را پيمود و قابليت افاضهء مقام تجرّد را پيدا نمود . خواستم به دست اوستاد بدين خلعت مخلَّع گردد او را نزد اوستاد خود بردم عرض كردم : اين آقا كار خود را انجام داده و مطلوب آنست كه به دست مبارك بدين فيض نايل آيد .
مرحوم آخوند رضوان الله عليه با دست مبارك خود اشاره اى فرمودند و گفتند :
تجرّد مثل اين است . آن شاگرد مىگويد : فورا ديده شد كه من از بدنم جدا شدهام و تمام بدن خود را در كنار خود به همان حال كه بوديم مشاهده مىنمودم .