اثبات و عالم عين منقسم به پدران علوى و مادران سفلى و سراى جنّ موسوم است .
هر مرتبهء فروتر از آن ، مراتب نمودى از مرتبهء برتر ، و هر مرتبهء برتر ، حقيقت مرتبه پائينتر است . انسان را كه خلاصهء همهء موجودات مىباشد نيز داراى مراتبى است ؛ مانند : مراتب عالم ، و هر مرتبه از آن حقيقت و خلاصه و رقيقهء مرتبههاى ديگر است . لذا ، هر آنچه بر زبان بشرى جارى شود ؛ رقيق شده ؛ تنزل يافته و نمودار چيزى است كه بر زبان مرتبهء مثاليش جارى مىگردد و آنچه بر زبان مثالى وى جارى مىشود ؛ رقيقشدهء آن چيزى مىباشد كه بر زبان دلش جارى مىگردد .
به همين ترتيب تا آخر ، همهء اين مراتب ، رقيق شدهاى است از آنچه كه در عالم مشيت ثابت است برترى انسان بهاندازهء درك و شعور او نسبت به آن مراتب و پيوستن به آنها مىباشد . كسى كه از انسان جز جنبهء بشرى را در نمىيابد . نتيجة بهاى او ، در حد ارزش چارپايان است . بيشتر مردم از اين مراتب غافلند و از انسان جز آنچه در پوستشان گنجيده ؛ درك نمىكنند .
آنكه ، آن مراتب را درك مىكند و آنكه بدانها متحقق گشته ؛ هرگاه خود يا ديگرى كلمهاى بر زبان آورد به حقايق آن كلمه و صور حروف آن در مراتب عاليه ، آگاهى يافته يا حقيقت آنها را در خود مىيابد .
بيان السعادة في مقامات العبادة ( فارسى ) — صفحة 321
مساهمون: سلطان محمد گنابادى ( سلطان عليشاه )
ص٣٢١