1 - التّعارض بين الأدلّة المحرزة و التعارض بين دليلين محرزين معناه التنافي بين مدلوليهما ، و هو [ - التعارض ] على أقسام ، منها : أن يحصل في نطاق الدليل الشرعيّ اللفظيّ بين كلامين صادرين من المعصوم ، و منها : أن يحصل بين دليل شرعيّ لفظيّ
شرح
1 . تعارض ميان ادلّهء محرزه
تعارض ميان دو دليل محرز به معناى تنافى ميان مدلول آن دو است .
پس در علاج تعارض بايد سراغ چگونگى دلالت رفت و به آن توجّه كرد « 1 » . و چون دليل محرز يا شرعى است يا عقلى و دليل شرعى نيز يا لفظى است يا غير لفظى ، پس در اين مسئله چند قسم پديدار مىشود . يك حالت آن است كه دو دليل شرعى لفظى تعارض پيدا كنند ؛ مانند آنكه دو روايتهامش
( 1 ) . هر دليل شرعى با فرض دليل بودن به ميدان تعارض وارد مىشود . و اگر در حجيت دليل شك باشد و دليليت آن پذيرفته نشود ، اصلا نمىتواند خود را نشان دهد و به مقام تعارض با ادلهء ديگر وارد شود . هر دليل غير معتبر در مقابل دليل معتبر از اساس ساقط است و لذا اگر دليل ما روايتى بود ، بايد تام السند باشد ، آنگاه در مقام تعارض فقط به دلالت آن توجه مىشود .