( ارداى ويرازنامگ ) « 1 » ، آنچه مسلم است ، مضمون و مطلبش از دوره ساسانيان است . بعضى از تأليفاتى ، كه از روى مندرجات اوستاى ساسانى و زند گرفته شده است ، براى تاريخ تمدن ساسانى اهميت فوق العاده دارد . مهمترين آنها دينكرد است « 2 » ، كه سابقا ذكر شد . ديگر بندهشن ، كه خلاصهء قسمتى است از اوستاى ساسانى و زند ، كه مربوط بتكوين جهان و قصص و اساطير و طبيعيات و غيره است « 3 » .
هامش
( 1 ) - لفظ « ويراز » را سابقا « ويراف » ميخواندند . هوشنگ وهوگ ، ارداويراف نامه : لندن و بمبئى 1872 ( متن و ترجمه انگليسى ) .Hoshang Haug , The Bcck of Arda - Virat؛ ترجمه فرانسه از « بارتلمى »Barthelmy، پاريس 1887 .Arta Viraf - Namak ou Livre d . Arda Viraf .دو نسخه قديم از متن « ارداى ويرازنامگ » در كتابخانه دانشگاه كپنهاك موجود است ، كه چاپ عكسى آن در جلد 1 و 2 مجموعه متون اوستايى و پهلوى اين كتابخانه در سالهاى 32 - 1931 منتشر گرديده است .
( 2 ) - دينكرد ، طبع پشوتن سنجانا ، ج 19 - 1 ، بمبئى 1928 - 1874 ( متن و ترجمه انگليسى ) ، ايضا طبع مادان ، ج 1 و 2 ، بمبئى 1911 ( متن تنها ) ؛ چاپ عكسى چند قطعه از نسخه «K 43» در جلد 5 و 6 مجموعه متون اوستائى و پهلوى كتابخانه دانگاه كپنهاك انتشار يافته است .
( 3 ) - از « بندهش » دو نگارش موجود است ، كه بر حسب مكان استنساخ آنها ، يكى را « بندهشن هندى » و ديگرى را « بندهشن ايرانى خوانند . نسخه هندى ، كه ملخص است ، بوسيله وسترگارد با چاپ عكسى در سال 1851 در كپنهاك منتشر شده استpehlvicus Bundesh . , liber، در اين اواخر نيز در جلد اول مجموعه متون اوستايى و پهلوى كپنهاك نشر شده است . همچنين در سال 1868 در شهر ليپزيگ با ترجمه آلمانى توسط يوستى منتشر گرديد . وست نيز آن را به انگليسى ترجمه و در مجموعه متون پهلوى خود جاى داده است ؛ اما « بندهشن ايرانى » را انكلساريا در بمبئى در سال 1908 چاپ عكس كرده است . مؤلف اصلى بندهشن از كتب عربى التقاطاتى نموده است ، ر ك كريستنسن ، كيانيان ، ص 44 و ما بعد .