راذهرمز ، وهرامشاذ ، يوانيم « 1 » ، ويههرمزد « 2 » ، ژاماسپ ماهانداد . و غيره .
دستوران « 3 » گويا اسم كتابى قضايى بوده ، كه يك مرتبه در اين تأليف ذكر آن رفته است . يك مجموعه قضايى از عهد ساسانيان ، كه در آغاز به زبان پهلوى بوده و اكثر منابع با ماديگان هزاردادستان يكى است ، فعلا به زبان سريانى موجود است .
اين نسخه در قرن هشتم ميلادى بوسيله رئيس نصاراى ايران عيشوبخت تأليف يا ترجمه شده است . اما مترجم عيسوى مزبور قواعد حقوقى ايران را تغيير داده است ، تا با اوضاع و احوال همكيشان او مناسبتر باشد « 4 » .
در قرن اخير سلطنت ساسانيان ، مقدار زيادى كتب اخلاقى نظرى و عملى بنام اندرز و پندنامگ نوشته شده ، كه قواعد اخلاقى و كلمات حكيمانه را ببزرگان تاريخى را افسانهاى سابق نسبت دادهاند . از اين نوع كتب رسالههايى فعلا باقى است كه تأليف آن بعد از انقراض ساسانيان بوده ، مثلا اندرز اوشنردانا ، كه از اشخاص افسانهء قديم است ، و اندرز خسرو كواذان ( خسرو پسر قباد ) و اندر آذربذ مهرسپندان ، كه بزرگ موبدان عصر شاپور دوم بوده است ، و پندنامه زردشت پسر آذربذ اندرزى نيز از وزرگمهر ( بزرجمهر ) باقى است . وزرگمهر بنا بروايت نويسندگان ايران و عرب وزير داناى خسرو اول بوده و قصههايى ، كه به اين شخص افسانهاى نسبت دادهاند و گويا بتقليد افسانه باستانى احيقر « 5 » نوشته شده ، در قرون وسطى اسلامى محل توجه عام بوده است . باحتمال قوى اين شخص مشهور
هامش
( 1 ) -Yuvanyim( 2 ) -Veh Hormizd( 3 ) -Dssivaran( 4 ) - اين كتاب را زاخو با ترجمه آلمانى آن بطبع رسانده است . زاخو ، كتب حقوقى سريانىSyrische Rechtsbucher، ج 3 ، برلن 1914 ، با بارتلمه ، زن در حقوق ساسانى ، ص 5 .
( 5 ) -Ahiqar