اما ايالت پارس و پايتخت آن استخر شايستگى اقامت شاهنشاه را نداشت .
در اثر حوادث تاريخى بين النهرين مركز شاهنشاهى مشرق شده بود . سلوكيه و تيسفون وارث نقش سياسى بابل عتيق شدند ، چنان كه در زمان اسلام اين ميراث ببغداد انتقال يافت . اما دولت بزرگ مغربى يعنى روم تقريبا در پشت دروازههاى پايتخت ايران بود . شهر تيسفون خارج از متن حقيقى كشور ايران و واقع در اراضى آراميان بود و نواحى عربنشين از پشت ديوارهاى شهر « وه اردشير » شروع ميشد ( وه اردشير با سلوكيه جديد شهرى بود ، كه اردشير بجاى سلوكيه عتيق ، كه در سنه 165 بدست آويديوس كاسيوس سردار رومى ويران شد ، بنا نهاد ) . در ماوراء فرات در محلى ، كه اين شط بجانب دجله متمايل شده بفاصله 50 كيلومترى آن ميرسد ، امارتى عربى در اين زمان تشكيل شد بنام حيره ، كه تابع دولت شاهنشاهى ايران بود و حصارى محسوب ميشد ، كه ايران را از تاخت و تاز بدويان چادرنشين محفوظ ميداشت « 1 » . در شمال بادية الشام دولتى عربى ديگرى بنام غسانيان وجود داشت ، كه خراجگزار و متحد روميان بود « 2 » .
* * * منابعى كه در دست داريم ، بما اجازه نميدهد ، كه كاملا در شخصيت اردشير تعمق كنيم مورخان مشرق زمين در توصيف اخلاق و صفات شخصى مهارتى ندارند .
تعريفى كه مىكند نوعى و صنفى است . چند تن از سلاطينى كه محبوب مورخان ساسانى بودهاند و نويسندگان عرب و ايران اطلاعات خود را از كتب آن مورخان اخذ كردهاند ، در نظر ما پادشاهانى پرهيزكار و نيرومند و قوى الاراده جلوه ميكنند ،
هامش
( 1 ) - رتشتين ، سلسله لحميان در الحيره ، برلن 1899 ،G . Rotstein . Die Dynastie der Lahmiden in al - Hiraاليندر ، سلاطين كنده ، لوند 1927G . Olinder , Tke Kings of Kinda( 2 ) - نلدكه ، غسانيان ، رسالات آكادمى علوم برلن 1887 .Die Ghassanischen Fursten aus dem Haure Gafna's .