اولين پادشاهان سلسلهء ساسانى را علاقه طبيعى نسبت بولايت پارس مسقط الرأس خود بود و از اين جهت نقوش خود را در صخرههاى حوالى استخر كندهاند . اما علاوه بر مسئله حب وطن اين انتخاب سبب ديگر هم داشت و آن تذكر عهد پر افتخار دولت هخامنشى بود ، كه قبور شهريارانش در صخره نقش رستم قرار دارد . « 1 » استخر شهرى مستحكم و داراى حصارهاى متين بود و چون وارث شهر قديم پارسه محسوب ميشد ، كه ويرانه آن حكايت از مجد و عظمت گذشته ميكرد ، آن جا را ساسانيان كرسى مقدس و محترم دودمان خود ساختند « 2 » . ظاهرا مؤسس سلسله ساسانى گاهى در شهر گور ( فيروزآباد كنونى ) كه جنوبىتر از استخر واقع
هامش
مىشود ، كه متوجه اوست . لهمان هريتLehmann - Hauptگمان مىكند ، كه آثار محو شده يك كتيبه پهلوى را در روى جامه يكى از آن دو پياده تشخيص داده است . بعقيده زاره ، كه لهمان هويت بعقل آن پرداخته است ، كتيبه محتمل است مربوط باردشير اول و پسرش شاپور باشد . كه مورد ستايش ارمنيان شدهاند . ر ك جكسون ، ايران در گذشته و حالPersia Past and present، ص 80 و بعد : لهمان هويت ، ارمنستان در گذشته و حالArmenien einst und Jetzt، ج 1 ، ص 316 و ما بعد و 535 ؛ هرتسفلد ، پايكولى ، ص 31 .
( 1 ) - از اينكه در روايات و حماسه ملى مطالب بسيار كمى راجع به زمان هخامنشى باقيمانده ، معلوم مىشود ، كه جزئيات تاريخى آن دوره حتى در آغاز عهد ساسانى هم فراموش بوده است . ر ك كريستنسن ، كيانيان ، ص 146 و ما بعد .
( 2 ) - راجع باستخر ر ك شوارتزP . Schwarz، ايران در قرون وسطىIranim Mittalter، ج 1 ، ليپزگ 1896 ، ص 13 و بعد . بموجب كتاب پهلوى شهرستانهاى ايرانشهر اين شهر را يكى از پادشاهان اشكانى موسوم باردوان بنا كرده است .
مصنفان ايرانى و عرب بناى آن را بشاهان مختلف تاريخ داستانى نسبت ميدهند . ر ك ماركوارت ، فهرست كرسيهاى ايالات ايرانشهر ، ص 91 و ما بعد .