تلقى مىشد ؛ در نيمه دوم قرن چهارم هجرى ( دهم ميلادى ) آغاز شد و يكسره ادامه يافت . سلجوقيان از زمانى كه حمايت از خلافت عباسى را آغاز كرده و آن را از تسلط آل بويه و جنبش بساسيرى نجات دادند و ضمن پايبندى به مذهب اهل سنت ، از آن دفاع كردند ، آشكارا در كنار عباسيان ، بر سر خطبه خوانى در مكه ، با فاطميان به رقابت پرداختند . در واقع ، رقابت سلجوقى - فاطمى را مىتوان ادامهء همان رقابت عباسى - فاطمى دانست ، با اين تفاوت كه اين بار ، قدرت سلجوقيان در كنار عباسيان قرار گرفته بود .
محمد بن جعفر هاشمى ، نخستين كسى بود كه پس از مدتها ، بار ديگر خطبه خواندن به نام عباسيان را در سال 454 / 1062 آغاز كرد ، در حالى كه زمانى طولانى ، نام عباسيان از خطبه مكه ، كنار گذاشته شده بود . « 1 » يك سال بعد ، حذف نام خليفهء عباسى از خطبهء مكه سبب شد تا توجه آلب ارسلان ، سلطان وقت سلجوقى كه عنايت ويژهاى به حجاج و امنيت مسيرهاى حج داشت ، به اين مسأله جلب شود . اين همان سياستى بود كه طغرل پس از ورود به بغداد در سال 447 / 1055 طرّاحى كرد ، اما توجهش به حجاز معطوف نشد ، چرا كه همچنان در پى تسويه حساب با بازماندگان تركها و ديلمىها در پى شورش بساسيرى در عراق بود . « 2 » مرگ طغرل در سال 455 / 1063 ادامه كار را متوقف كرد ، تا آن كه آلب ارسلان جانشين وى ، در زمانى كه كاروان حج عراق در سال 456 / 1064 عازم حج بود ،
هامش
( 1 ) . فاسى ، شفاء الغرام ، ج 2 ، ص 312 ؛ المقنع ، ص 51 ؛ ابن ظهيره ، الجامع ، ص 307 ، ابن فهد ، اتحاف ، ج 2 ، ص 473 ؛ عبدالغنى ، تاريخ امراء مكه ، ص 430
( 2 ) . ابوالفداء ، المختصر ، ج 2 ، ص 179 - 178