تعهدات مالى آن دولت در قبال حاكم مكه ، صلهها و بخششها و نيز هزينه شتران بود كه در طول مسير هزينه مىشد . « 1 » هزينههاى ديگرى را هم بايد به اينها اضافه كرد . بدين ترتيب دولت فاطمى پول زيادى براى كاروان حج كه به حجاز مىرفت ، هزينه مىكرد . اين هزينهها ، مخارج اصلاح راهها ، كندن چاهها و امور ديگر را نيز شامل مىشود و مقريزى اينچنين به آن اشاره مىكند : « هزينه سالانه كاروان اعزامى به مكه در موسم حج ، 120 هزار دينار مىشد . هزينه هيئت اعزامى 40 هزار دينار ، هزينه كمكها و صدقات و اجاره شتران و حقوق سپاهيان و امير موسم و خدمه كاروان و فقرا و كندن چاهها و عربهاى قبايل هم 60 هزار دينار . اين هزينهها در دوره وزارت يازورى افزايش يافت و به مبلغ 200 هزار دينار در سال رسيد ، مبلغى كه در هيچ دولتى از دول اسلامى تا اين زمان براى موسم حج هزينه نشده بود . « 2 »
از آنجايى كه دولت فاطمى و عباسى ، رقابت شديدى در سيطره بر حجاز داشتند و اين رقابت غالبا در خطبه و پرده و امارت حج تجلى مىيافت ، تيره شدن روابط هر كدام از آنان با شريف مكه ، بر وضعيت حجاج تأثير منفى داشت . اين وضعيت مىتوانست ناشى از حذف نام يكى از طرفين در خطبه و آوردن نام طرف ديگر باشد . در اين صورت صلهها و كمكها از طرفى كه نامش نيامده بود ، قطع مىشد و اين امر به دليل قطع سلطهء سيادت گونه آنان بر حجاز ، بر حجاج تأثير منفى داشت و آنان بعضاً از سوى سپاهيان مورد تعرّض قرار مىگرفتند و احياناً ناچار بودند
هامش
( 1 ) . همان .
( 2 ) . مقريزى ، اتعاظ ، ج 2 ، ص 303