امير مؤمنان علىّ ابن ابى طالب عليهما السّلام
ولايت امير مؤمنان عليه السّلام و عدم درگيرى آن حضرت با غاصبان خلافت
سؤال : به اعتقاد شما پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم با بيانى روشن ، امير مؤمنان على بن ابى طالب عليه السّلام را به جانشينى خود تعيين كرد و كار [ اداره و هدايت ] مردم را به او سپرد . بنابراين چرا آن حضرت ، پس از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در بهدست آوردن آنچه كه به او سپرده شده بود با غاصبان كرسى خلافت به مقابله و نزاع برنخاست ؟ آيا اين عدم اهتمام ، غفلت ورزيدن در انجام واجبى كه ترك آن روا نيست ، بهحساب نمىآيد ؟ اگر بگوييد كه او بر انجام اين كار توانا نبود ، [ مىگوييم : ] پس چرا عذر خود را آشكار نكرد و خود را براى بهدست آوردن آن بهزحمت نيفكند و در راه تحصيل آن نكوشيد ؟ زيرا اگر بعد از عذر آوردن و تلاش لازم به مقصود خود نمىرسيد ، معذور بود .
آيا او همان نيست كه با مردم بصره در حالى كه همسر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و طلحه و زبير در ميان ايشان بودند ، جنگيد ؟ بااينكه موقعيّت آنان را در ميان اصحاب ، از نظر خدمت به اسلام و پيشى گرفتن بر ديگران در ايمان آوردن ، مىدانست ؟ امّا ظاهر اين امور ، حضرتش را از برداشتن نقاب از چهره جنگ در برابر آنان بازنداشت . خود را به بيشتر سپاهيان [ جمل ] نشان داد و معرفى كرد . او همچنين با سپاه صفّين علىرغم سستى يارانش ، جنگيد . و در همهء اينها به دليل كمى ياران و تأنّى در اطاعت از او گمان پيروزى نمىبرد . و با مشاهدهء همهء اينها ، تصميم خود را گرفته ، قدم به پيش نهاد و در راه خدا نكوهش هر نكوهشگرى را ناشنيده انگاشت . او جان و مال و فرزندانش را در راه آفريدگارش بخشيد و پسنديده آن ديد كه در راه حقّ كشته و زخمى شود .