بسم اللّه الرحمن الرحيم الحمد 422 للّه ربّ العالمين و العاقبة للمتّقين ، و الصلاة و السلام على انبيائه و اوليائه خير خلقه ، و على آلهم و اصحابهم الطيّبين الطاهرين .
( 1 ) امّا بعد ، چنين گويد اضعف ضعفا و خادم فقرا ، عزيز بن محمّد النسفى ، كه جماعت درويشان - كثّرهم اللّه - ازين بيچاره درخواست كردند كه چون به توفيق خداى كتاب منازل را تمام كردى ، اكنون خاتمة الكتاب بنويس ، و نصيحت چنانكه لايق اهل سلوك باشد . درخواست ايشان را اجابت كردم و از خداى تعالى مدد و يارى خواستم تا از خطا و زلل نگاه دارد . « انّه على ما يشاء قدير و بالاجابة جدير » .
فصل اوّل در بيان سالكى كه به مقام وحدت رسيد
( 2 ) بدان - اعزّك اللّه فى الدارين - كه سالك چون به مقام وحدت رسيد ، به بيابانهاى خونخوار رسيد . اگر از آن بيابانهاى خونخوار بهسلامت بگذرد ، مردى باشد ، و نام موحّدى به روى درست آيد ، و اين مراتب دهگانه را تمام كند ، كه نه منزل است دهم مقصد ، و به كمال رسد ؛ و اگر نتواند گذشت ، ناقص بماند ، و در آن بيابانهاى خونخوار سرگردان ، و گمراه ، و هلاك شود .
( 3 ) اى درويش ! سالك چون به مقام وحدت رسد ، اوّل بيابان الحادش پيش آيد 423 ، و