بسم اللّه الرحمن الرحيم الحمد للّه ربّ العالمين و العاقبة للمتّقين ، و الصلاة و السلام على انبيائه و اوليائه خير خلقه ، و على آلهم و اصحابهم الطيّبين الطاهرين .
( 1 ) درويشان 416 - كثرهم اللّه - ازين بيچاره درخواست كردند كه مىبايد كه بيان كنيد كه اهل وحدت بيان عالم چون مىكنند ، و به نزديك ايشان عالم علوى و عالم سفلى كدام است ، و آسمان اوّل و آسمان هفتم كدام است .
« وَ ما تَوْفِيقِي إِلَّا بِاللَّهِ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَ إِلَيْهِ أُنِيبُ »
.
فصل اوّل در بيان آنكه تمام موجودات يك درخت است
( 2 ) بدان - اعزّك اللّه فى الدارين - كه به نزديك اهل وحدت تمام موجودات يك درخت است ، و فلك اوّل ، كه فلك الافلاك است ، ساده و بىنقش است ، و زمين اين درخت است . و زمين فلك دوّم ، كه فلك ثابتات است ، بيخ اين درخت است ؛ و هفت آسمان كه هريك كوكب سيّاره است ، ساق اين درختاند ، زحل بر آسمان اوّل ، و قمر بر آسمان هفتم . و زحل از ما دور تر است ، بر آسمان اوّل است ؛ و باقى را همچنين مىدان . هر كدام كه به ما نزديكتر است ، بالاتر است . و عناصر و طبايع چهارگانه شاخهاى اين درختاند ؛ و معدن ، و نبات ، و حيوان و برگ ، و گل ، و ميوهء اين درختاند ، چون مراتب