بسم اللّه الرحمن الرحيم الحمد للّه ربّ العالمين و العاقبة للمتّقين ، و الصلاة و السلام على انبيائه و اوليائه خير خلقه ، و على آلهم و اصحابهم الطيّبين الطاهرين .
فصل اوّل در بيان صراط
( 1 ) امّا بعد 397 ، چنين گويد اضعف ضعفا و خادم فقرا ، عزيز بن محمّد النسفى : بدانكه منزل پنجم تناسخ است ، و طريق تناسخ طريقى قديم است ؛ چندين هزار سال است كه در ميان خلق است ، و بيشتر اهل عالم بر طريق تناسخ بودهاند ، و هستند . و چهاردانگ عالم ، بلكه زياده ، بر طريق تناسخاند . و گفته آمد كه اهل تناسخ با اهل حكمت در مبدأ و معاد اتفاق است الا در رسيدن به معاد خلاف كردهاند . اهل تناسخ مىگويند كه معاد جايى را گويند كه يك نوبت در آنجا بوده باشند و بازخواهند كه به همان جاى بازگردند . پس مبدأ و معاد يك چيز باشد كه آن يك چيز را نسبت به آمدن مبدأ گويند ، و نسبت به بازگشتن معاد خوانند ؛ و آن عقل اوّل است . و اوّل چيزى كه از واجب الوجود صادر شد ، عقل اوّل بود ؛ و هر چيز كه بود ، و هست ، و خواهد بود ، جمله در عقل اوّل بالقوّة موجود بودند . و از اينجا است كه عقل اوّل را لوح محفوظ مىگويند .
( 2 ) چون اين مقدّمات معلوم كردى ، اكنون بدانكه اهل تناسخ مىگويند كه نفوس جملهء آدميان در عالم علوى موجود بودند ، 398 و هريك به وقت خود از عالم علوى به اين