حقيقت ندانست و نداند كه عدد افلاك چند است . مىگويند كه مفردات چهارده مرتبه نزول كردند ، پس مركبات را هم چهارده مرتبه عروج بايد كرد تا دايره تمام شود .
( 25 ) اى درويش ! مفردات هرچند كه از مبدأ دور تر مىشدند ، خسيستر مىگشتند ؛ و مركبات هرچند از مبدأ دور تر مىشوند ، شريفتر مىگردند . چون ماهيات عالم در مرتبهء اوّلاند يك قسماند ، و آن جبروت است . و چون مفردات عالم در مرتبهء دوّماند ، دو قسم آمدند ، و آن ملك و ملكوت است . و چون مركبات عالم در مرتبهء سوماند ، سه قسم آمدند ، و آن معدن و نبات و حيواناند .
( 26 ) اى درويش ! مراتب موجودات تمام شد ، و عالم جبروت از عالم اجمال به عالم تفصيل آمد ، و از مرتبهء ذات به مرتبهء وجه رسيد . و اين وجود جمال خود را ديد ، و صفات و اسامى و افعال خود را مشاهده كرد .
( 27 ) اى درويش ! درين رساله علم بسيار تعبيه كردم . و تصريح و معانى بىشمار وديعت نهادم يعرف بالتأمّل . درويشان درخواست كرده بودند كه در ملك و ملكوت و جبروت بنويس و بهشرح نتوانستم نوشت . باشد كه درين رساله كه مىآيد 189 به شرح و بسط بنويسم انشاءالله تعالى .
فصل چهارم در بيان نصيحت
( 28 ) بدانكه درين عالم مردم دانا هر چيز كه مىخواهند ، از جهت آن مىخواهند تا ايشان را بدان سبب فراغتى و جمعيّتى باشد ، و تفرقه و اندوهى به ايشان نرسد . چون دانايان طالب فراغت و جمعيّتاند ، پس فراغت و جمعيّت نعمتى قوى باشد و راحتى عظيم بود .
( 29 ) اى درويش ! تو نيز طالب فراغت و جمعيت باش ! و هر چيز كه سبب تفرقه و اندوه است ، از خود بينداز ، و دربند آن مباش ! و به يقين بدانكه فراغت و جمعيّت در مال و جاه نيست ، مال و جاه سبب تفرقه و اندوه است . فراغت و جمعيت در امن و صحّت و كفاف و صحبت دانا است . و الحمد للّه رب العالمين .
تمام شد رسالهء يازدهم