بسم اللّه الرحمن الرحيم الحمد للّه ربّ العالمين و العاقبة للمتّقين ، و الصلاة و السلام على انبيائه و اوليائه 158 خير خلقه ، و على آلهم و اصحابهم الطيّبين الطاهرين .
( 1 ) امّا بعد ، چنين گويد اضعف ضعفا و خادم فقرا ، عزيز بن محمّد النسفى ، كه جماعت درويشان - كثّرهم اللّه - ازين بيچاره درخواست كردند ، كه مىبايد كه در بلوغ و حريّت رسالهئى جمع كنيد ، و بيان كنيد كه بلوغ و حريّت چيست . درخواست ايشان را اجابت كردم و از خداى تعالى مدد و يارى خواستم تا از خطا و زلل نگاه دارد . « انّه على ما يشاء قدير و بالاجابة جدير » .
فصل اوّل در بيان معنى بلوغ و حريّت
( 2 ) بدان - اعزّك اللّه فى الدارين - كه هر چيز كه در عالم موجود است نهايتى و غايتى دارد . نهايت هر چيز بلوغ است ، و غايت هر چيز حريّت است . و اين سخن تو را جز به مثالى معلوم نشود . بدانكه ميوه چون بر درخت تمام شود ، و به نهايت خود رسد ، عرب گويد كه ميوه بالغ گشت . و چون ميوه بعد از بلوغ از درخت جدا شود و پيوند از درخت جدا كند ، عرب گويد كه ميوه حرّ گشت .
( 3 ) چون معنى نهايت و غايت را دانستى ، اكنون بدانكه علامت نهايت آن باشد كه به اوّل خود رسد . هر چيز كه به اوّل خود رسيد ، به نهايت رسيد ، يعنى تخم گندم كه در