سخنان درويشان ، يا به ذكر و فكر ، يا به وردى كه دارد مشغول شود .
فصل هفتم در بيان رياضات و مجاهدات 157
( 23 ) درويشان بايد كه تا به چهل سال هرگز بىرياضت و مجاهدت نباشند ، و چون چهل سال بگذرد ، آنگاه رياضات و مجاهدات سخت نكنند ، امّا بىرياضت و مجاهدت هم نباشند تا به شصت سال . چون شصت سال بگذرد ؛ بيش رياضت و مجاهدت نكشند .
بعد از شصت سال صحبت به دوام است ، بىصحبت اهل دل زندگانى نكنند . و رياضت و مجاهدت درويشان آنچه معظّم است ، خدمت داناست . و بعد از خدمت ، كم خوردن و كم گفتن و كمخفتن است به امر دانا .
فصل هشتم در بيان صحبت
( 24 ) اى درويش ! صحبت اثرهاى قوى و خاصيّتهاى عظيم دارد . هركه هرچه يافت ، از صحبت دانا يافت . كار صحبت دانا دارد . باقى اين جمله رياضات و مجاهدات و آداب و شرائط از جهت آن است كه تا سالك شايستهء صحبت دانا گردد . چون سالك شايستهء صحبت دانا گشت ، كار سالك تمام شد . و سالك وقتى شايستهء صحبت دانا گردد كه از اخلاق بد تمام پاك شود ، و به اخلاق نيك تمام آراسته گردد . هر سخنى كه از دانا بشنوده ، اگر فهم كند نيك ، و اگر فهم نكند به ايمان قبول كند تا بهوقت خود معلوم كند . و هر دانايى كه با كسى سخن گويد ، و آنكس نه در آن مقام باشد ، و از اخلاق بد پاك نشده ، البتّه هر دو زيان كنند ، هم گوينده ، و هم شنونده . و الحمد للّه ربّ العالمين .
تمام شد رسالهء هشتم