است ، چرا به بيرون التفات نمىكند ، چون بيرون و اندرون يكىاند .
( 18 ) بدانكه بعضى مىگويند كه عاشق به آتش عشق سوخته است و بهغايت لطيف و روحانى گشته است و جمال معشوق كه در دل وطن ساخته است ، و همگى دل را فروگرفته است ، هم بهغايت لطيف و روحانى است . و آنكه در بيرون است به نسبت اندرون كثيف و جسمانى است ، و التفات روحانى به روحانى باشد و التفات جسمانى به جسمانى بود .
( 19 ) اى درويش ! پيش اين ضعيف آن است كه چون جمال معشوق همگى دل عاشق را فروگرفت ، چنانكه هيچچيز ديگر را راه نماند ، عاشق بيش خود را نمىبيند ، همه معشوق مىبيند . پس متغيّر وقتى شود كه دو كس بيش باشند ، و التفات وقتى كند كه دو كس بودند . و درين مقام است كه طلب برمىخيزد و فراق و وصال نمىماند ، و خوف و اميد و قبض و بسط به هزيمت مىشوند .
( 20 ) اى درويش ! هركه عاشق نشد ، پاك نشد ، و هركه پاك نشد 147 ، به پاكى نرسيد ، و هركه عاشق شد ، و عشق خود را آشكارا گردانيد ، پليد بماند و پاك نشد ، از جهت آنكه آن آتش كه از راه چشم به دل وى رسيده بود ، از راه زبانش بيرون كرد ، آن دل نيمسوخته در ميان راه بماند ، از آن دل منبعد هيچ كارى نيايد ، نه كار دنيوى ، و نه كار عقبى ، و نه كار مولى .
( 21 ) اى درويش ! اين سه رساله را ، رسالهء سلوك و رسالهء خلوت و رسالهء عشق را در شهر شيراز بر سر تربت شيخ المشايخ ابو عبد اللّه خفيف - قدّس اللّه روحه العزيز - جمع كردم . و الحمد للّه ربّ العالمين .
تمام شد رساله هفتم
مجموعه رسائل ( كتاب الإنسان الكامل ) ( فارسى ) — صفحة 163
مساهمون: عزيز الدين النسفي
ص١٦٣