« زكات شجاعت و دلاورى ، جهاد در راه خداست . »
3 - باز هم حضرت على عليه السلام فرمود :
« جاهدوا في سبيل اللَّه بأيديكم ، فإن لم تقدروا فجاهدوا بألسنتكم ، فإن لم تقدروا فجاهدوا بقلوبكم » « 1 »
. « در راه خدا با دستانتان جهاد كنيد ، اگر نتوانستيد با زبانهاىتان جهاد نماييد ، و اگر نتوانستيد با دلهاىتان جهاد كنيد . »
4 - فضيل بن عياض مىگويد : از امام صادق عليه السلام پرسيدم كه جهاد واجب است يا سنّت ؟ امام عليه السلام فرمود :
« جهاد بر چهار قسم است . دو قسم آن واجب است و قسم سوم سنّت است . امّا جز در كنار واجب انجام نمىشود و قسم چهارم سنّت است .
امّا دو قسم واجب عبارتنداز : مبارزه با نفس در برابر گناهان و معصيت خداوند و اين بزرگترين جهاد است ، و پيكار با كفّارى كه به شما نزديك هستند ، نيز واجب است . امّا جهادى كه سنّت است ولى جز با واجب برپا نمىشود اين است كه جهاد با دشمن بر همهء امّت واجب است و اگر همگى ترك كنند ، عذاب الهى دامنگير همهء آنان مىشود ، امّا در همين مورد ، براى امام سنّت است كه همراه امّت به ميدان جنگ برود و با دشمن نبرد كند . امّا جهاد سنّت ، هر سنّتى است كه انسان آن را برپا دارد و در راه احيا و برپاداشتن آن مجاهدت نمايد ، زيرا كار و كوشش دراين راه از بهترين اعمال و موجب احياى سنّت است . پيامبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله فرمود : كسى كه سنّت حسنهاى ايجاد كند و برپادارد ، براى او است پاداش آن سنّت و پاداش همهء كسانى كه بدان عمل مىكنند ، بدون اينكه از پاداش خود آنان چيزى كاسته شود . « 2 » »
هامش
( 1 ) - بحارالانوار ، ج 97 ، ص 49 .
( 2 ) - وسائل الشيعه ، ج 11 ، باب 5 ، ص 16 ، حديث 1 .