خواهد آمد زيرا نماز مركب از دو بعد است : شكل ومحتوا . شكل وهيئت نماز ، همين سه يعنى « قيام و ركوع و سجود » است ومحتواى آن هم ذكر خدا و طلب فضل ورضوان او .
سجده ميعادگاه بشر براى سخن گفتن باخدا از طريق تسبيح وستايش اوست ، زيرا هنگاميكه ما خدارا تسبيح مىكنيم ، اين در پرتو قدرت وقوت او وهمهء نعمتهايى است كه موجب حمد وستايش او است . پس تسبيح هم باحمد وستايش خداوند است .
4 - ( فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَكُن مِّنَ السَّاجِدِينَ ) « 1 » .
« به جهت ستايش پروردگار خود ، او را تسبيح كن و از سجده كنندگان باش . »
از اين جمله مبارك الهام مىگيريم كه سجدهء براى خدا ، انسان را درزمرهء فرشتگان وهمهء صالحانى كه خدا را سجده مىكنند قرار مىدهد . وشايد هم اين جمله ، امر به سجده در نماز جماعت باشد كه هم اهميت سجده وهم اهميت جماعت وسجدهء دسته جمعى را بيان مىكند .
اما حقيقت سجده چيست ؟
سجده ، افتادن به زمين است براى تعظيم خداوند وسپس تسبيح وتنزيه او وستايش او و گريه و خشوع وزارى والتماس به درگاه او .
قرآن سجده كامل را باشرايط و ذكرهاى آن به تفصيل براى ما بيان كرده است :
5 - ( قُلْ آمِنُوا بِهِ أَوْ لَا تُؤْمِنُوا إِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ مِن قَبْلِهِ إِذَا يُتْلَى عَلَيْهِمْ
هامش
( 1 ) - سورهء حجر ، آيهء 98 .