ستارهاى كه به شب پيدا شود . و « طرق » ( 1 ) آمدن باشد به شب ، قالت هند يوم احد :
نحن بنات طارق
نمشي على النمارق
يعنى پدر من در معروفى چون ستاره بود ، و قال ابن الرّومىّ [ 100 - پ ] :
يا راقد الليل مسرورا بأوله
انّ الحوادث قد يطرقن أسحارا
لا تفرحنّ بليل طاب اوّله
فربّ آخر ليل أجّج النّارا
بعضى مفسران گفتند سبب نزول ( 2 ) سورت آن بود كه : يك روز ابو طالب عمّ رسول - عليه السلام - با رسول نان مىخورد . ستارهاى از آسمان بيوفتاد ، هر چه آن جا نهاده بود ( 3 ) پر آتش شد و ابو طالب بترسيد و گفت : يا فرزند ! اين چيست ؟ گفت :
ستارهاى از آسمان بينداختند ، و اين آيتى است از آيات خداى تعالى ، و خداى تعالى اين سورت فرستاد .
* ( وَما أَدْراكَ مَا الطَّارِقُ ) * ، آنگه رسول را گفت بر وجه استعظام و استكبار كه : تو چه دانى كه طارق چه باشد ! آنگه تفسير كرد و گفت : * ( النَّجْمُ الثَّاقِبُ ) * ، ستارهاى درفشان باشد ، و منه ثقوب النّار توهجها و التهابها ، و مجاهد گفت : ثاقب از ثقب است كه سوراخ كند ، يعنى كه آن ستاره كه به آن رجم شياطين كنند كه چون بر او آيد سوراخ كند او را .
ابن زيد گفت : مراد نجم ثاقب ، ثريّاست و عرب آن را نجم خوانند ( 4 ) . او اسمى است علم ثريّا ر [ ا ] ( 5 ) با « لام » ( 6 ) تعريف ، مخالف دگر اعلام . بعضى دگر گفتند : مراد به نجم ثاقب ، زحل است كز ( 7 ) آسمان هفتم مىآيد . و براى آن ثاقب
هامش
( 1 ) . آج و ديگر نسخه بدلها : طروق .
( 2 ) . آج اين .
( 3 ) . آج : بودند .
( 4 ) . كا ، آد ، گا : گويد ، آج اى طارق .
( 5 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 6 ) . كا ، آد ، گا : به الف و لام .
( 7 ) . آج و ديگر نسخه بدلها : كه از .