شب ، يعنى به روز اخفات مكن ( 1 ) و به شب جهر ، و اين آن است كه عمل طوايف بر اوست ، و اصحاب ما حدّ جهر ( 2 ) : آن نهادند كه ديگران بشنوند ، و حدّ اخفات آن كه نشوند ( 3 ) . بعضى دگر گفتند : اين در استغفار است كه ، اعراب بيامدندى و به آواز بلند گفتندى : اللَّهمّ اغفر لى الذّنب الفلانىّ و ذنب كذا و كذا ، و تصريح و جهر مىكردندى به گناهانى كه كرده بودندى . خداى تعالى نهى كرد ايشان را از آن .
* ( وَقُلِ الْحَمْدُ لِلَّه الَّذِي ) * ، آنگه فرمود رسول را تا بگويد ( 4 ) : سپاس آن خداى را كه او فرزند نگرفت ، چه اين از صفات اجسام است اگر بر ولادت حمل كنند ، و اگر بر طريق تبنّى گويند ، هم از سر شهرت يا احتياج باشد ، * ( وَلَمْ يَكُنْ لَه شَرِيكٌ فِي الْمُلْكِ ) * ، و او را در ملك انبازى نيست ، چه اين همه ( 5 ) از علامت ضعف و احتياج باشد ، * ( وَلَمْ يَكُنْ لَه وَلِيٌّ مِنَ الذُّلِّ ) * ، و او را دوستى و يارى و همكارى و حليفى ( 6 ) نيست تا به او متعزّز شود از مذلَّت . آنگه گفت : تعظيم كن خداى را غايت تعظيم ، چه ( 7 ) مستحقّ غايت تعظيم است .
محمّد بن كعب القرظىّ گفت : اين آيت ، ردّ است بر جهودان و ترسايان و ثنويان و مشركان عرب و هر كس كه با خداى شريك گفت ، و بر صابيان كه گفتند : لو لا اولياء اللَّه لذلّ اللَّه ، اگر خداى را اوليا نبودندى ذليل بودى ، خداى تعالى رد كرد به اين آيت بر همه .
و در خبر است كه رسول - عليه السّلام - اين آيت اهل خود و اهل البيت خود را باز آموخت ( 8 ) و به اين وصيّت كرد ايشان را . در خبر است كه ( 9 ) بنده گويد : اللَّه اكبر ، ثواب او بيشتر بود از دنيا و هر چه در دنياست .
معاذ جبل گفت : رسول - عليه السّلام - گفت :
عليكم به آية العزّ ( 10 ) ،
بر شما باد كه آيت عزّ بسيار خوانى ، گفتند : يا رسول اللَّه ! ما آية العزّ ( 11 ) ؟ آيت عزّ كدام است ؟ گفت ، قوله : * ( وَقُلِ الْحَمْدُ لِلَّه الَّذِي لَمْ يَتَّخِذْ وَلَداً ) * - الايه .
هامش
( 1 ) . قم ، آز : كن .
( 2 ) . آط ، آب ، آز ، آج ، لب بر .
( 3 ) . آط ، آب ، آز ، آج ، لب : او بشنود .
( 4 ) . همهء نسخه بدلها كه .
( 5 ) . همهء نسخه بدلها : هم .
( 6 ) . قم ، مل : خليفتى ، آز : خليفى .
( 7 ) . همهء نسخه بدلها او .
( 8 ) . آط ، آب ، آز ، آج ، لب : بياموخت .
( 9 ) . قم چون .
( 10 ) . قم ، آط ، آب ، آز : العزيز .
( 11 ) . آب ، آز : العزيز .