فابوا بالنّهاب و بالسّبايا
و ابنا بالملوك مصفّدينا
[ 71 - پ ] و اصفدته اذا اعطيته ، و قال الأعشى :
تضيّفته يوما فاكرم مجلسي ( 1 )
و اصفدني على الزّمانة قائدا
و قال الذّبيانى :
هذا الثّناء فان تسمع لقائله
فما عرضت أبيت اللَّعن بالصّفد
و عطا را از اين جا صفد خوانند كه بند پاى معطى شود ، چنان كه متنبّى گفت :
و من وجد الاحسان قيدا تقيّدا
* ( سَرابِيلُهُمْ مِنْ قَطِرانٍ ) * ، پيرهنهاى ( 2 ) ايشان از قطران باشد ، واحدها سربال ، قال امرؤ القيس :
لعوب تنسّيني اذا قمت سربالي
و قطران اين ( 3 ) باشد كه كه در شتر مالند . و در او چند لغت است : قطران ، و قطران ، و قطران ، به فتح « قاف » و كسر او و اسكان « طا » ، و فتح « قاف » و كسر « طا » ، قال ابو النّجم :
جون كأنّ العرق المنتوحا ( 4 )
البسه القطران و المسوحا
و براى آن گفت كه پيرهن ( 5 ) ايشان از قطران باشد كه آتش به او مسرعتر باشد . و از عبد اللَّه عبّاس روايت كردند كه او خواند : سرابيلهم من قطران ، اى من نحاس ذائب ، پيرهنهاى ( 6 ) ايشان از مس گداخته باشد ، و القطر ، النّحاس ، من قوله : آتُونِي أُفْرِغْ عَلَيْه قِطْراً ( 7 ) . و ان ، اى بلغ حرّه النّهاية ، گرماى او بغايت رسيده باشد . * ( وَتَغْشى وُجُوهَهُمُ النَّارُ ) * ، و آتش روى ايشان باز پوشد .
* ( لِيَجْزِيَ اللَّه كُلَّ نَفْسٍ ما كَسَبَتْ ) * ، تا خداى جزا كند هر كس را به آنچه كرده
هامش
( 1 ) . كذا در اساس و همهء نسخه بدلها و تفسير طبرى و تفسير مجمع البيان ، ديوان اعشى ( بيروت 1980 ) ص 103 و لسان العرب : فقرّب مقعدى .
( 2 ) . آو : پرهنا ، قم ، مل ، لب : پيراهنها .
( 3 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز آج و لب : آن .
( 4 ) . كذا در اساس و همهء نسخه بدلها ، ضبط قرطبى و طبرى نيز چنين است ، چاپ شعرانى : المسفوحا .
( 5 ) . آو ، بم ، پراهن ، ديگر نسخه بدلها : پيراهن .
( 6 ) . بم : پرهنها ، آو ، پراهنها ، ديگر نسخه بدلها : پيراهنها .
( 7 ) . سورهء كهف ( 18 ) آيهء 96 .