به شب و روز پنهان و آشكارا ] ( 1 ) ، حالت مرد ( 2 ) اين دو حال باشد : از ( 3 ) سرّ و علانيه ، و وقت اين دو باشد كه مردم در او بود از شب و روز ، حق تعالى باز گفت كه : او بر ( 4 ) اين دو حال خود و در اين دو وقت از اين خير خالى نيست ، لا جرم به عاجل اين ثنا بستند ، و به آجل ( 5 ) : * ( فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ ) * ، و او به امثال اين ( 6 ) ، آيات متضمن به مدح و ثنا بسيار دارد .
ابو اسحاق روايت كرد از يزيد بن رومان كه گفت : ما نزل في احد من القرآن ما نزل في علىّ بن ابي طالب ( 7 ) ، از قرآن آنچه در حقّ امير المؤمنين على ( 8 ) آمد در حقّ هيچ كس نيامد . و بدان منگر كه درم به عدد چهار بود كه او داد ، كه حق تعالى آن را مالها خواند براى آن كه از سر اخلاص و صفاى عقيدت بود ، براى اين رسول - عليه السلام - گفت :
سبق درهم مائة الف درهم
[ گفت ] ( 9 ) : يك درم باشد ( 10 ) كه سابق [ بود ] ( 11 ) صد هزار درم را . گفتند : يا رسول اللَّه ! و آن كدام درم باشد كه يكى از او صد هزار را سابق بود ؟ گفت : مردى دو درم دارد ، يكى بهتر بگزيند و براى خدا بدهد ، و مردى مال بسيار دارد از عرض ( 12 ) آن مال صد هزار درم بدهد ، آن يك درم او بهتر باشد كه صد هزار درم ( 13 ) اين .
ابن [ جبير ] ( 14 ) روايت كند ( 15 ) از ضحّاك كه اصحاب صفّه را حاجتى ماسّ پيدا شد . عبد الرّحمن عوف مالى بسيار بياورد ( 16 ) و برايشان صرف كرد ، و [ در شب ] ( 17 )
هامش
( 1 ) . اساس ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : ندارد ، با توجه به تب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 2 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر بر .
( 3 ) . مج ، وز ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : ندارد .
( 4 ) . اساس كه نو نويس است : در ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 5 ) . آج ، لب آن .
( 6 ) . همه نسخه بدلها بجز تب ، دب امثال .
( 7 ) . همه نسخه بدلها گفت .
( 8 ) . همه نسخه بدلها بجز دب عليه السلام .
( 17 - 11 - 9 ) . اساس كه نو نويس است : ندارد ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 10 ) . همه نسخه بدلها بجز تب : بود .
( 12 ) . آج : عوض .
( 13 ) . همه نسخه بدلها بجز دب : ندارد .
( 14 ) . اساس : ندارد ، تب : ابن جويبر ، دب ، آج : ابن جوير ، لب ، فق ، مب ، مر : ابن جوهر ، با توجه به مج و وز افزوده شد .
( 15 ) . اساس كه نو نويس است : روايت است ، با توجه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 16 ) . مج : بر آورد .