باشد مكلَّف را در اجتناب مقبّحات ، الا ترى الى قوله : إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَالْمُنْكَرِ ( 1 ) . . . ، چنان است كه حق تعالى گفت : بندهء من ! تو را دو راه در پيش است و دو سراى در معرض :
يكى آراسته به انواع نعمت از حور و قصور و اشجار و انهار و ثمار و ولدان و غلمان الى ما لا عين رأت و لا اذن سمعت و لا خطر على قلب بشر ، بار خدايا ! به اين سراى كه رسد ، و اين منزلت كه را باشد ؟ گفت : متّقيان ( 2 ) في قوله : تِلْكَ الْجَنَّةُ الَّتِي نُورِثُ مِنْ عِبادِنا مَنْ كانَ تَقِيًّا ( 3 ) .
و سراى ديگر بتافتم به آتش سطوت ، در او انواع عذاب پديد كردم از مغار ( 4 ) و نكال و سلاسل و اغلال و زقّوم و حميم و طعام ضريع و شراب غسلين ، بار خدايا از جاى ( 5 ) چنين خلاص كه را باشد ؟ گفت : متّقيان را في قوله : ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوْا وَنَذَرُ الظَّالِمِينَ فِيها جِثِيًّا ( 6 ) ، بار خدايا ! اگر بهشت است متّقيان راست ، و اگر نجات از دوزخ است متّقيان را ( 7 ) ، بار خدايا ! ما چه كنيم تا متّقى شويم ؟ روزى « چند روزه دارى كه به روزه متّقى شوى ، * ( لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ ) * . بندهء من هر طاعت را كه فرمودم مزد به اندازه است مگر روزه را ( 9 ) ، براى اين گفتم :
الصوم لي و أنا اجزي به
، كه « صوم » صبر است في قوله : اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلاةِ ( 10 ) . . . ، اى بالصّوم و الصّلوة . و قوله : وَجَزاهُمْ بِما صَبَرُوا ( 11 ) . . . ، [ اى بما صاموا ] ( 12 ) . و جزاى صبر بى اندازه بود كه : إِنَّما يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسابٍ ( 13 ) گفتند : همه طاعات ( 14 ) خداى را باشد و جزا بر آن خداى دهد ، روزه را جزا ( 15 )
هامش
( 1 ) . سورهء عنكبوت ( 29 ) آيهء 45 .
( 2 ) . همهء نسخه بدلها را .
( 3 ) . سورهء مريم ( 19 ) آيهء 63 .
( 4 ) . همهء نسخه بدلها : صغار .
( 5 ) . مج ، ور ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : اين جاى .
( 6 ) . سورهء مريم ( 19 ) آيهء 72 .
( 7 ) . همهء نسخه بدلها : راست .
( 8 ) . مر : گفت روزى .
( 9 ) . دب از .
( 10 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 153 .
( 11 ) . سورهء دهر ( 76 ) آيهء 12 .
( 12 ) . اساس : افتادگى دارد ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 13 ) . سورهء زمر ( 39 ) آيهء 10 .
( 14 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر : طاعت .
( 15 ) . همهء نسخه بدلها : چرا .