و مدارا و نزديكى است « لطف و لطفا :
رفق و دنا » و بفتح اوّل بمعنى نازكى و صافى است « لطف لطفا و لطافة :
صغرودقّ » ( قاموس ) در صحاح گفته :
« اللَّطف فى العمل : الرّفق فيه » در مصباح آمده « لطف اللَّه بنا » يعنى خدا بما رفق و با ما مدارا - كرد .
تَلطُّف * ( فَلْيَنْظُرْ أَيُّها أَزْكى طَعاماً فَلْيَأْتِكُمْ بِرِزْقٍ مِنْه وَلْيَتَلَطَّفْ وَلا يُشْعِرَنَّ بِكُمْ أَحَداً ) * كهف : 19 . تلطَّف بمعنى اعمال رفق و مدارا است يعنى به بيند كدام طعام بهتر است تا رزقى از آن بشما بياورد و در خريدن طعام و در رفتن و آمدن اعمال مدارا كند ( و خشن نباشد ) و كسى را به حال شما واقف نكند .
لَطيف : از اسماء حسنى است و آن بنا بر آنكه گفته شد بمعنى مدارا كننده است و آن بالام و باء متعدى مىشود در اقرب الموارد هست « لطف اللَّه للعبد و بالعبد : رفق به . . . » .
* ( لا تُدْرِكُه الأَبْصارُ وَهُوَ يُدْرِكُ الأَبْصارَ وَهُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ ) * انعام : 103 . چشمها خدا را درك نكند ، خدا چشمها را درك كند ، خدا مداراگر و دانا است ، ميداند و مدارا مىكند .
* ( الله لَطِيفٌ بِعِبادِه يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ ) * شورى : 19 . * ( إِنَّ رَبِّي لَطِيفٌ لِما يَشاءُ ) * يوسف : 100 . لطيف در هر دو آيه بمعنى مدارا كننده است .
طبرسى ذيل آيهء 100 . يوسف در معنى آن سه قول نقل كرده :
مداراگر . آنكه حاجت تو را با مدارا بر آورد . آنكه بدقائق امور عالم است .
قول سوّم نظير آنست كه لطيف را نافذ و دقيق گفتهاند ولى آنچه ما اختيار كرديم مقبولتر است و آيات با آن كاملا تطبيق مىشود .
لَظى :
شعلهء خالص و زبانه آتش راغب ميگويد : « اللَّظى : اللَّهب الخالص » در لغت آمده : لظيت النّار :
تلهّب » * ( كَلَّا إِنَّها لَظى ) * معارج : 15 .
حقّا كه آتش جهنّم شعلهء خالص و بىدود است .
* ( فَأَنْذَرْتُكُمْ ناراً تَلَظَّى ) * ليل : 14 .