لعجوز شهر به » ظاهرا آن نيز براى تأكيد است .
3 - لام جواب مثل * ( لَوْ كانَ فِيهِما آلِهَةٌ إِلَّا الله لَفَسَدَتا ) * انبياء : 22 . اين لام در جواب « لو » آمده و آنكه در جواب لولا و قسم آيد چنين است :
* ( وَلَوْ لا دَفْعُ الله النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَفَسَدَتِ الأَرْضُ ) * بقره : 251 . * ( تَا لله لأَكِيدَنَّ أَصْنامَكُمْ ) * انبياء : 57 .
4 - لام داخل باداة شرط و ميفهماند كه جواب بعد از لام از براى قسم قبلى است نه از براى شرط نحو * ( لَئِنْ أُخْرِجُوا لا يَخْرُجُونَ مَعَهُمْ وَلَئِنْ قُوتِلُوا لا يَنْصُرُونَهُمْ وَلَئِنْ نَصَرُوهُمْ لَيُوَلُّنَّ الأَدْبارَ ) * حشر :
12 يعنى : سوگند ياد ميكنم كه اگر كفّار اخراج بشوند منافقان با آنها خارج نميشوند و اگر بجنگ كشانده شوند ياريشان نكنند و اگر يارى كنند حتما شكست خورده فرار نمايند . بقيّه را در كتب لغت و ادب ملاحظه كنيد .
( استفاده از اقرب الموارد ) .
لا : لا در كلام عرب سه گونه است : 1 - لاء ناهيه و آن براى طلب ترك است و مدخول آن مجزوم و مخصوص بمضارع باشد مثل * ( لا تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَعَدُوَّكُمْ أَوْلِياءَ ) * ممتحنه : 1 .
2 - لاء نافيه و آن جزم نميدهد نحو * ( لا يَأْتِيه الْباطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْه وَلا مِنْ خَلْفِه ) * فصلت : 42 . * ( لا يُؤاخِذُكُمُ الله بِاللَّغْوِ فِي أَيْمانِكُمْ ) * مائده : 89 . و آن دلالت بر نفى مدخول خود دارد .
لاء نافية للجنس و شبيه به ليس و عاطفه از اين رديفاند .
3 - لاء زائده و آن براى تأكيد و تقويت كلام است مثل * ( ما مَنَعَكَ إِذْ رَأَيْتَهُمْ ضَلُّوا أَلَّا تَتَّبِعَنِ ) * طه : 93 و لاء زائده همان است كه در صورت ساقط بودن معناى كلام عوض نميشود ( از اقرب ) .
طبرسى در آيهء فوق و آيهء * ( ما مَنَعَكَ أَلَّا تَسْجُدَ إِذْ أَمَرْتُكَ ) * اعراف : 12 . لاء را زايد گفته است .
لَاتَ :
* ( كَمْ أَهْلَكْنا مِنْ قَبْلِهِمْ مِنْ قَرْنٍ فَنادَوْا وَلاتَ حِينَ مَناصٍ ) * ص :
3 . لات همان لاء نافيه است كه تاء به آن