هفت حرف وجه سوم است چنان كه ابن اثير در نهايه و فيروزآبادى در قاموس هر دو در لغت « حرف » حديث را نقل كرده و گفتهاند قرآن بر هفت لغت از لغات عرب نازل شده ولى مراد آن نيست كه در يك حرف ( كلمه ) هفت وجه جايز است بلكه هفت لغات در مجموع قرآن به كار رفته است ( تمام شد ) .
اما اشكال آنست كه هفت حرف را هفت لغت معنى كردن صحيح نيست وانگهى مضمون روايات مانع از آنست و با معناى اول بسيار ميسازد كه آن هم مردود است ، از طرف ديگر از عمر نقل شده كه قرآن بلغت مضر نازل شده و ابن مسعود چون « حتّى حين » را « عتّى حين » خواند عمر بوى نوشت : قرآن بلغت هذيل نازل نشده قرآن را بمردم با لغت قريش ياد بده نه لغت هذيل ( البيان ص 302 نقل از تبيان ) و در مفتاح كنوز السنة مادهء « قرآن » از بخارى و ترمذى نقل شده كه « انزل القرآن بلغة قريش » در صحيح ترمذى آخرين حديث از تفسير سورهء توبه آمده كه بوقت نوشتن قرآن اختلاف كردند مثلا « التابوت » بنويسند يا « التابوه » عثمان گفت : التابوت بنويسيد كه قرآن بلغت قريش نازل شده . سوره هاى مكَّى و مدنى دوران رسالت حضرت رسول صلَّى اللَّه عليه و آله به دو بخش تقسيم مىشود : دورهء اول سيزده سال است كه در مكَّه مشغول تبليغ بودند ، دورهء دوم ده سال است كه بمدينه هجرت فرموده و در آنمدت دين خود را تكميل فرمودند .
آنچه از قرآن در دورهء اول نازل شده آيات و سوره هاى مكَّى نامند خواه در خود مكَّه نازل شده باشد يا نه ، و آيات و سوره هائيكه در عرض ده سال بعد نازل گشته مدنى نام دارند خواه در خود مدينه نازل گرديدهاند يا در جاهاى ديگر .
بيشتر قرآن در مكَّه در عرض سيزده سال مذكور نازل شده است در تاريخ قرآن ص 66 از فهرست
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 285
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٢٨٥