* ( نَذِيرٌ ) * ملك : 8 . هر وقت گروهى در آتش انداخته شوند دربانان آن ميپرسند آيا شما را بيم دهندهاى نيامد ؟
راغب فوج را « گروهيكه بسرعت ميروند » گفته است .
* ( هذا فَوْجٌ مُقْتَحِمٌ مَعَكُمْ لا مَرْحَباً بِهِمْ إِنَّهُمْ صالُوا النَّارِ ) * ص : 59 .
ظاهرا مراد اين است : ملائكه برؤساء گناهكاران گويند اين پيروان شما گروهىاند كه با شما وارد عذاب ميشوند و رؤسا گويند : خوش و وسعت مباد بر آنها كه آنها وارد شوندگان آتشاند .
جمع فوج در قرآن افواج است * ( وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ الله أَفْواجاً ) * نصر : 2 . رجعت * ( وَيَوْمَ نَحْشُرُ مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ فَوْجاً مِمَّنْ يُكَذِّبُ بِآياتِنا فَهُمْ يُوزَعُونَ . ) *
* ( حَتَّى إِذا جاؤُ قالَ أَ كَذَّبْتُمْ بِآياتِي وَلَمْ تُحِيطُوا بِها عِلْماً أَمَّا ذا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ . وَوَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ بِما ظَلَمُوا فَهُمْ لا يَنْطِقُونَ ) * نمل : 83 - 85 . يعنى روزى كه گروهى را از آنان كه آيات ما را تكذيب ميكنند جمع ميكنيم . و از پراكنده شدن منع شوند . تا چون آمدند خدا فرمايد آيا آيات مرا بى - آنكه به آنها دانا شويد تكذيب نموديد يا چه كارى ميكرديد ؟ قول ( عذاب ) بر آنها واقع شود و سخن نگويند .
از آيهء اول باستناد « نحشر فوجا » بوجود رجعت استدلال شده زيرا خدا در بارهء قيامت فرموده * ( وَحَشَرْناهُمْ فَلَمْ نُغادِرْ مِنْهُمْ أَحَداً ) * كهف : 47 .
يعنى همه را جمع كرديم واحدى را را نگذاشتيم . پس حشر فوجى از هر امّت لابد قبل از روز قيامت است و آن نيست مگر رجعت .
نگارنده گويد : بايد دو مطلب مورد توجه باشد يكى آنكه اگر آيه راجع برجعت باشد مخصوص بامت اسلامى نيست و لفظ * ( نَحْشُرُ مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ فَوْجاً ) * مبيّن آنست كه رجعت از هر امّت خواهد بود ، لازمهء اين سخن آنست كه در آينده و مثلا در زمان امام زمان عليه السّلام يا بعد از آنحضرت از
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 207
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٢٠٧