تغييرات فراوانى كرده است و سبب عمدهء آن نسلى از تركان متولد در مدينه هستند كه از نفوذ و قدرت فراوانى برخوردار شدهاند ، از اين روست كه منصب شيخ الحرم كه در دوران بورخارت به عهدهء يكى از خواجگان حرم بود ، اينك به عهدهء يكى از پاشاهاى ترك به نام عثمان مىباشد ، اين پاشا را دربار استانبول با حقوقى برابر با سى هزار قروش در ماه منصوب نموده و دستيار و معاون او خواجهاى سياه با عنوان « رئيس الأغوات » با حقوق ماهيانه پنج هزار قروش مىباشد . نام اين خواجه « طيفور آغا » است كه يكى از خواجگان شاهزاده عصمت خانم ، خواهر سلطان محمود خليفهء متوفاى عثمانى مىباشد . نام رسمى رئيس خزانهء حرم كه عهدهدار نظارت بر خزانه است ، « مدير حرم » مىباشد و حقوق ماهانهء او هزار و پانصد قروش است . او داراى دستيارى است به نام « نقيب » كه ماهانه هزار قروش حقوق دارد . اما خواجگان حرم كه تعداد آنها بالغ بر يكصد و بيست نفر است ، داراى سه سرور مىباشند كه هر كدام در ماه 700 تا هزار قروش حقوق مىگيرند . خواجگان حرم بر سه گروهند :
1 - دربانان كه عهدهدار باز و بستن دربهاى حرمند
2 - خبزيه كه عهدهدار نظافت و جاروب نمودن قسمتهاى مقدس و پاك حرم مىباشند .
3 - البطالين كه عهدهدار نظافت و جاروب نمودن ديگر بخشهاى حرم هستند ، علاوه بر اين ، تنبيه و بيدار نمودن آنانى كه در مسجد خوابيدهاند را نيز به عهده دارند ، و تقريباً وظيفهاى برابر كار « شماس » در كليساها را دارند ، و هر يك از اين خواجگان به رغم اين كه بطور افتخارى خدمت مىكنند ، حقوق ماهانهاى ميان 250 تا 500 قروش دريافت مىكنند بيشتر آنان ازدواج كردهاند برخى داراى 3 يا 4 همسر مىباشند .
موسوعة العتبات المقدسة ( مدينة / مكة ) ( مكه و مدينه از ديدگاه جهانگردان اروپايى ) ( فارسى ) — صفحة 138
مساهمون: جعفر الخياط
ص١٣٨